محمد درویش، عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع، درباره مفید یا مضر بودن سیلابهای اخیر برای کشاورزی گفت: در واقع سیلها یکی از دلایل حاصلخیز بودن جلگه خوزستان در طول هزاران سال گذشته بودهاند. اگر این سیلها نمیآمدند و این آبرفتهای شکلاتی جاری نمیشدند ما هرگز دشتهای حاصلخیزی در سیستان، خوزستان، میناب و برفاب نداشتیم.
درویش تأکید کرد: سیلها همیشه نعمت بودهاند منتها ما به دلیل ساخت و سازهای بی رویهای که در حریم سیلابی رودخانهها انجام دادیم، آنها را تبدیل به نقمت کردیم و خسارتهای سنگین به این دلیل به وجود آمده است. سیلها مواد حاصلخیز زیادی را با خود همراه دارند و این میتواند به حاصلخیزی خاک کمک کند و در واقع سیلها، نمک شویی میکنند و میزان نمک و املاح را از سطح مزارع میشویند و میبرند.
وی ادامه داد: به طور کلی سیلها مفید هستند. ممکن است در کوتاه مدت خسارتی به محصولات کشاورزی و باغی بزنند اما در میان مدت و درازمدت این خسارت جبران میشود و عملکرد سیلها برای تاب آوری سرزمین و افزایش آبخیزداری بسیار مثبت است.
عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع تصریح کرد: مشکل این است که اگر حقابه تالابها حذف شود و تالاب خشک شود، آن گل و لایی که با سیلها آمده بود، تبدیل به ریزگردهای زیادی میشوند و بنابراین ما باید تلاش کنیم از این فرصت استفاده کنیم.
درویش یادآور شد: حقابه تالابهای خوزستان مقدم بر حقابه کشاورزی و صنعت و بعد از حقابه شرب تخصیص داده شود و این قانون است. اما در عمل اول شرب، بعد کشاورزی، بعد صنعت و اگر چیزی ماند برای محیط زیست در نظر میگیرند. الان در زاینده رود اول حقابه کشاورزی را میدهند و میگویند اگر چیزی ماند به گاوخونی میدهند که عملاً چیزی هم برای گاوخونی نمیرسد. یک خلاف بزرگ که اتفاق میافتد.
وی در پاسخ به مدافعان سدسازی که میگویند اگر سدها نبود سیل خوزستان را غرق میکرد نیز گفت: میتوانیم به چهره خوزستان نگاه کنیم. در خوزستان کهنسازههایی دیده میشود مثل سازههای آبی شوشتر که دو هزار سال قدمت دارند. یا سازههای چغازنبیل که بیش از سه هزار سال قدمت دارد. آیا اگر قرار بود با هر سیل صدساله خوزستان به زیر آب برود، این سازهها باقی میماندند؟ قدمت سدها در خوزستان ۵۰ سال است. طبیعی است که این ادعای گزاف و بی اساسی است.
عضو هیئت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع توضیح داد: اتفاقی که در این ۵۰ سال افتاده این است که ما به مدد سدهایی که ساختیم پیکربندی جلگه خوزستان را تغییر دادیم. حریم رودخانهها را تنگ کردیم و به این علت در یک منطقه الان با دبی ۴۰۰ مترمکعب بر ثانیه خانهها به زیر آب میرود، در حالی که قبل از احداث سد کرخه این منطقه میتوانست هزار مترمکعب در ثانیه را تحمل کند. اینها دستکاری هایی بود که ما کردیم و سبب شد خوزستان در واقع به این شدت آسیب ببیند.
درویش تصریح کرد: ما با یک سیل استثنایی روبرو بودیم و در واقع این سیل میتوانست یک خطر جدی را برای همیشه از شر مردم خوزستان دور کند. سیلی که اتفاق افتاد نشان داد که چقدر ما در حق تالاب هورالعظیم جفا کردیم و در واقع این سیل بود که نشان داد صنعت نفت به نحوی سازههای خود را طراحی کرده که فکر می کرده هرگز در این منطقه آبی جاری نخواهد شد.
وی تأکید کرد: هورالعظیم اگر پر از آب باشد، میتواند یک پهنه یک میلیون هکتاری را متأثر کند، همچنین تفاوت دمای شب و روز را در خوزستان کاهش دهد که این فرصتی استثنایی است که باید فعالان محیط زیست از آن آگاه باشند و استفاده کنند.