فرهنگ اصطلاحات آبادانی!

سنج و دمام: موسیقی محلی آبادان و بوشهر که بیشتر در عزاداریها نواخته میشود.

سوگ العریان: (بازار لخت) نام قدیم بازار ایستگاه 7 بهار. ظاهرا بدلیل ساده بودن به این اسم معروف بوده.

سيجاره: سيگار با تلفظ عربی!

سیکلین: [sik(h)-Lane] (محله سیکها) نام محلی در آبادان که سابقا در آن هندیها زندگی میکرده اند. سابقا در این محل معابد سیکها وجود داشته.

شطیط: (shoteit) از روستاهای عرب نشین آبادان.

عبادان: رسم الخط رسمی نگارش کلمه آبادان تا انتهای دوره قاجار.

فیدوس: نام آژیری که سابقا برای بیدار کردن و آماده به کار شده مردم توسط پالایشگاه نواخته میشده و صدای آن در کل شهر شنیده میشده.

فیه: (fai'ie) محله ای در آبادان بعد از ایستگاه ۱۲ بهار. امروزه بعلت وجود دانشگاه آزاد و دبیرستان تیزهوشان از مراکز علمی به حساب میاد!

قلیه ماهی: نوعی خورش که با ماهی و تمر هندی و فلفل فراوان تهیه میشود.

قولو: از کلمه و اسم غلام گرفته شده. امروزه به آدمی که ادعای داش مشتی بودن و لات جوانمرد! بودن داره گفته ميشه.

کا: مخفف کاکا يا همان برادر خودمون.

کفیشه: (kofeishe)از کافی شاپ گرفته شده. نام محلی در آبادان که پاتوق کارگران شرکت نفت و محل تفریح آنان بوده.

کواتر شلی: (kuater sholi) خانه های خشتی و گلی. نام محله ای در قدیم متعلق به کارگران شرکت نفت.

گرید: امتیاز. ترفیع اداری در شرکت نفت.

گیت: دروازه بویژه، دروازه های پالایشگاه.

گیس: (gase)گاز

طیب : نام میدانی در آبادان. از اسم حاج طیب گرفته شده که ظاهرا در ایام ملی شدن نفت از بزن بهادرهای آبادان بوده!

لامسی: (lamsi) نام محله ای در آبادان نزدیک درمانگاه اقبال.

لب لبو: برخلاف ظاهرش این هم یکی دیگر از اسامی نخود گرمک است.

لین: (lein) از همان Lane انگلیسی به معنای کوی و کوچه گرفته شده. خیابانهای احمدآباد را با کلمه لین میشناسند شمامل لین یک تا پانزده.

مصطفی ریش: از بزن بهادرها و لوطیهای قدیم آبادان. وی هنوز زنده و در آبادان ساکن است.

منیوحی(manioohi): نام یکی از روستاههای عرب نشین آبادان.

ولک: (volek) به معنای پسر بچه. از اصطلاحات رايج بين آبادانيها

آمو (عامو) = عمو

ارسي (Orsi)= كفش

اروسیه (عروسیه)= اسم محلی در آبادان. سابقا در این محل کمپA روسیه وجود داشته (در زمان جنگ جهانی دوم) و به تدریج به این صورت درآمده.

اسپكتور = سرشيفت حراست كه با موتورسيكلت سه چرخه گشت ميزد

اسبيتال = بيمارستان شركت نفت

اشكل كيلي = بازي پسرانه

او داغك = اشكنه

اوستور = فروشگاه

ايزگاه = ايستگاه

بتل(Botol) = حشره سیاهرنگ و دارای قابلیت پرواز است که اسم فارسی آن سرگین غلطان یا بوم غلطون است.

بشوش(Bashoosh) = اردك

بش موش(Besh moosh) = شيريني گرد و رنگي عربی

بلکم(Bolkom) = آدم وراج و پررو

بلم(Balam) = قايق

بنج(Benj) = تانكي

بنگله(Bangele) = منازه بريم

بوكسري = مدل مو براي آقايان

بوچ = چوب پنبه برنگ كرم كه بعنوان سر شيشه استفاده ميشد.

بوشش كن = در اصطلاح رانندگي رانده هاي شركت نفت ميگفتن بوشش كن (دنده آزاد كن )

بهلرسوت(Behlar soot) = لباس كار ظاهرا از کلمه Boiler Suit گرفته شده.

بيش لمبو (Bish lambo)= يه نوع جانور مثل ماهي ريز كه در جوي بود.

بيريك = ترمز

بي اس لمبر = شماره كارگري

پلاس = انبر دست (گاز انبر)

جالي جالي بستم = نام بازي

چپه = كنايه از اينكه كسي را له و لورده كردن

چار ميخه = كنايه از اينكه دست و پاي كسي را بستن .

چرخك = قرقره

چپكي = بيراهه

چك و چول = كثيف

چارلي بازي = دلقك بازي

چالو = روشن

چمري = ابتداي خارك كه كوچك و كمي سبز رنگ و نرم

چيتي = كوپن نفت كه به كارگرهاي شركت نفت ميداند

چهار گران = زمين بازي

چراغ ليت = چراغ دستي

چپك = دست زدن

چش بندو = نام بازي بچه ها(قایم باشک)

حبانه = ظرف سفالي براي آبخوردن ( كلمن )

حل حله گرگه چنبري = بازي دخترانه

حشو = سبزي ماهي با كليه ملخفاتش

خراطي = نوعي خوردني زردرنگ كه از درخت خرما درست مي كردند

خاكسون = قبرستان

خسرو چينوي = فردی که قیافه ای شبیه به چینی ها داشته!

خنجر بالي = آب نباتي كه بشكل خنجردرست ميكردن

خاك مكينه = خاكي كه از آن براي پاك كردن ظروف استفاده ميكردند مثل تايد يا مايع ظرفشويي

خرما چپون = كنايه از فشرده

خدا رو کولت: اصطلاحی است با معانی بسیار از جمله: دمت گرمه، خدا خیرت بده، کارت درسته و ... . بستگی به لحن و مکان گفتن جمله داره!

درام = بشكه

ديري فارم = نام باغ گاو داري شركت نفت نزديك جزيره مينو

ديري = رتب خشك شده

دال عدس = نوعي غذا

دي گل = چاپلوس

رون شوز(ربن شوز) = پوتين

رشاد = شاهي ( سبزي)

رجستر (لجستر ) = شماره كارمندي

رشن = جايي كه كارگرهاي شركت نفت ميرفتن خواربار ميگرفتن

سيب گلابي = مايعيي شيريني مخلوط (جوهر و شكر و آب جوش ميدادند برنگ قرمز) بعد يك چوب فرو ميكردن تو سيب و سيب گلاب را در اين مايع آغشته ميكردن تا رنگ بگيره مثل آب نبات بشه

سيكل = دوچرخه

سنتراستور = فروشگاه مركزي كه تمام اجناس فروشگاههاي شركت نفت در آن نگهداري ميشد

سر تا سر = یک نوع شیرینی که بصورت مارپیچ در سینی ریخته میشده و هر کس با 2 ریال تا آنجایی که میتونسته و شیرینی تکه نمیشده میتونسته شیرینی برداره.

سي ده (see the) = مستقيم

سي برنج = نام يكي از قسمتهاي پالايشگاه

سبخي = جايي كه تمام وسايل از رده خارج را در آن نگه داري ميكردند و همچنین به معنای جای بیابان مانند.

سپرتاس = ظرفي سه تكيه كه بوسيله يك دسته به هم وصل ميشد (ناهار بري)

شيرشكر = شيرعسلي

شكر چيان = جايي كه بستني سنتي درست ميكرد اصطلاح امروزه تريا

صبور (soboor)= نوعی ماهي

طياره = بادكنك ( با كاغذ و سريشم ) و همچنین هواپیما

عصوم = كفگير

فيت = سايز

قماره(Ghomare) = دكه

كرات(korrat) = تره ( سبزي)

كواتر شد = يعني استراحت پزشكي

كانتين = رستوران پالايشگاه

كركاب = صندل زنانه (كه از چوب و دو بند چرمي ساخته مي شد)

گردو شكستم = بازي دخترانه

گيلاس = ليوان آبخوری

گاري = وسيله بازي كه با تخته و بربرنگ درست ميكردند بازي تابستانه بوده

گاو –گوساله – فنگل – پنير = بازي با كشيدن يك مربع وچهار گوش آن سنگ مي گذاشتند

گران شاپوري = استوديو

گريپ پاژ = يعني پيچوندش

گلوپ = باشگاه

لمر = شن

منهول(men hol) = فاضل آب

ماه عسل = مخلوط خرما و شيره و كنجد

محمد بستني = اسم یک بستني فروش دوره گرد

ممدشیطون=اسم پلیسی با سبیلهای تاب داده بزرگ در آبادان قدیم

مانكور= لاك

متروپل = نام سينما

ميلك بار = نام تريا در الفي بريم

نيم دري = پنجره

نقل پيرزن = ذرت بو داده

ني همبون(نی انبان) = ساز محلي ( بندري)

نخلك = نام یک باشگاه

نايت كلاب = نام یک باشگاه

واير = كابل برق

وارد ماستر = مسئول بخش بيمارستان

هوك = تكه اي كه از آهن بشكل نعل بود و در حلقه در براي قفل كردن استفاده ميشد

هوبيو = بازي پسرها درتابستان با يك تكه چوب كوچك و يك تكه چوب بزرگ بود و گفتن كلمه

هي دو = تاب بازی کردن

هاستل (hostel) = مهمانسرا

هزاريا = نام محله شركتي كارگري

هلنديا = نام محله شركتي كارگري

هفيز = دفتر يا آفيس

هفت حوض = نام محله اي در احمد آباد خيابان شير و خورشيد

يك دو يك دو ترمز = نام بازي دخترانه ۳


منبع/ وبلاگ دنیا آبادان