ماهی صبور برای ادامه حیات خود در آبهای شیرین تخم ریزی میکند و به آبهای شور بر میگردد که با احداث سد سلولی چوئبده این ماهی دیگر امکان تردد بین آبهای شیرین و شور را نخواهد داشت.
صُبور از محبوبترین ماهیهای جنوب و غذای محلی و قدیمی مردم خوزستان و جزو غذاهای سنتی و موردعلاقه آنها است. عصاره این ماهی سبب کاهش چربی و پیشگیری از تجمع پلاکتها و انعقاد خون میشود.
ماهیها بخشی از ثروت ملی و ثروت زیستی جهانی هستند اما متأسفانه میبینیم که این تفکر در مسئولان وجود ندارد و متولیان آب هیچ درکی از بیولوژی ماهی و وضعیت آن ندارند؛ بهطور مثال در مطالعات سدسازی باید به زیستگاه ماهیها توجه شود ولی برخی معتقدند اینگونه مطالعات صوری است.
ماهی صبور نوعی ماهی مهاجر با نام علمی Tenualosa ilisha از دسته شگ ماهیان است در آبهای شور، لبشور، و شیرین و گرمسیر زندگی میکند. پراکنش جهانی اینگونه و وضعیت ذخایر جهانی ماهی صبور در نزدیکی تهدید قرار دارد و وضعیت مناسبی ندارد.
تهمینه سلطانی در گفتوگو با خبرنگار فارس در آبادان اظهار کرد: در خلیجفارس دریای عمان و اقیانوس هند و در بعضی مناطق گونه غالب و ماهی قوی است در کشورهایی مانند هند، بنگلادش، ایران، عراق، کویت و میانمار ماهی محبوب و پرطرفدار در رژیم غذایی مردم است ولی در ایران عراق و کویت وضعیت مناسبی ندارد و کاهش قابلتوجهی در جمعیتشان در خلیجفارس دیده شده بهویژه در ایران، عراق و کویت و دلیل آن صید و صیادی بیش از حد و کنترل نشده است.
وی افزود: علاوه بر صید بیرویه عوامل دیگری نیز در کاهش اینگونه مؤثر است از جمله افزایش آلودگی آبها، افزایش شوری و تخریب زیستگاههایشان به دلیل فعالیتهای انسانی مثل سدسازی بهطورکلی بر اساس خصوصیات زیستی و شاخص انجمن شیلاتی آمریکا جهان این ماهی مقاوم و آسیب پذیرش بسیار کم است ولی با این حال و با تمام این موارد در منطقه ما تعداد اینگونه کم شده و محیطزیست منطقه را دچار چالش کرده است.
سد سلولی چوئبده مانع مهاجرت ماهی از دریا به سمت رودخانه بهمنشیر
این کارشناس محیطزیست با بیان اینکه این ماهی تنها ماهی آنادرموس آبهای جنوب کشور است، عنوان کرد: این ماهی برای حفظ بقای خود و تکمیل چرخه زندگی مجبور است از آبهای دریا به رودخانه مهاجرت کند و در آبهای شیرین تخمریزی کند و نوزاد ماهی متولد شده پس از رشد دوباره به سمت دریا حرکت کند و بلوغش را در دریا سپری کند.
وی گفت: این ماهی قراراست از دریا وارد رودخانه شود و تخمریزی را انجام دهد ولی سد سلولی مانع بین رودخانه و دریا است و اجازه نمیدهد این ماهی وارد رودخانه شود و اگر مهاجرت این ماهی با تأخیر انجام شود یا مانعی سر راهش ایجاد شود باعث از بین رفتن این گونه در منطقه خواهد شد.
سلطانی در خصوص مطالعات مولکولی انجام شده بیان کرد: این ماهی در منطقه ما دو جمعیت دارد یک جمعیت عراقی به سمت عراق و جمعیت دومش ایرانی که وارد بهمنشیر میشود، وقتی وارد بهمنشیر میشود در فصل تخمریزی که از اوایل اردیبهشت تا اواخر شهریور حدود صد کیلومتر تخمریزی دارد و بعضاً 120 کیلومتر، این ماهی شناگر قوی و سریعی است روزانه 71 کیلومتر طی میکند و حتی تا آبهای شوشتر نیز میرود.
وی افزود: در سد سلولی راه حل این مشکل تعبیه نشده در تمام دنیا هنگام سدسازی تأسیسات بنام سازه راه ماهی تعبیه میشود تا ماهیها برای عبور با مشکل مواجه نشوند ولی در سد سلولی چوئبده سازه راه ماهی وجود ندارد
این کارشناس محیطزیست با بیان اینکه در کل ایران سازه کم و بهندرت سازه راه ماهی در ساخت سدسازی تعبیه میشود، اظهار کرد: با مطالعات صورت گرفته با استاندارد جهانی AFS، تراز آب رودخانه میزان سرریز رودخانه سازه راه ماهی به 4 استخر نیاز دارد تا اختلاف ارتفاع یک متر و 10 سانتیمتر برای عبور ماهی تأمین شود و ماهی برای عبورش به رودخانه مشکل نداشته باشد.
عوامل شور شدن بهمنشیر
وی گفت: مشکل شوری و کاهش دبی حاصل سدسازیهای بیرویه سدسازی بیرویه باعث کاهش آورده آب شده بهطوریکه ذخیره آب کاهشیافته و میزان حجم آبی که از بالادست به سمت آبادان کاهشیافته است.
سلطانی بیان کرد: عوامل بالادستی شوری بهمنشیر سدسازیهای بیرویه باعث کاهش حجم دبی آب ورودی به کارون و بهمنشیر میشود، سد گتوند و سازههای نمکی بسیار بزرگ که در مخزن آن قرارگرفته در حال حل شدن است، وارد آب میشود و دلیل بعدی زهاب شور کشاورزی و نیشکر بالادست است که وارد رودخانه میشود عوامل پاییندستی شامل آب دریا که به دلیل حجم کم رودخانه هجوم میآورد و وارد بهمنشیر میشود.
وی با بیان اینکه سالهای گذشته چنین مشکلی نداشتیم، عنوان کرد: حجم آب رودخانه در گذشته بالا بود زیرا با این حجم سدسازی روبهرو نبودیم ولی حالا آب دریا به سمت رودخانه و حتی تا دارخوین هم میرسد و برای حل این مشکل سدسلولی ساختهشده ولی سد سلولی راه حل موقت و ضربتی است که باعث از بین رفتن این گونه ماهی شده است.
این کارشناس محیطزیست گفت: شرایط فیزیولوژیکی طوری است که این ماهی باید در آب شیرین باشد و برای تکمیل چرخه زندگیاش باید وارد آب شیرین شود و تخمریزی کند و فقط در آب تخم ماهیها شکفته میشوند. شوری آب منطقه علاوه بر چالش کشاورزی و از بین رفتن نخلها یکی پس از دیگری و بهصورت تدریجی ماهیها در حال از بین رفتن هستند.
وی افزود: بعد از ماهی صبور مورد بعدی گاومیشها به چالش کشیده میشوند زیرا برای زندگی نیاز به آبتنی دارد در واقع زنگ خطر حیات در خرمشهر و آبادان به صدا در آمده است وقتی محیطزیست از بین رود دامداری و کشاورزی از بین میرود و زندگی مردم مختل میشود سد سلولی چوئبده به خاطر نجات آب کشاورزی و صنعتی و منطقه احداث شده است و برای کاهش از هجوم آب دریا به رودخانه، ولی سازههای راه ماهی میتواند راهکاری برای رفع این بحران محیط زیستی باشد که متأسفانه در این سد تعبیه نشده است.
متأسفانه هر چه جلوتر میرویم بیشتر عقبگرد داریم 2 هزار و پانصد سال پیش سازههای آبی شوشتر با مهندسی آب اصول و حسابشده جلو پیشگیری طغیان آب رودخانه گرفته شد و تمدنی که برای آن آب شکل گرفت و باعث رونق کشاورزی در آن منطقه شده است ولی در جنوب خوزستان باوجود دو رودخانه بهمنشیر و اروند هر دو شور شدهاند و بعد از 2 هزار و 500 سال مهندسی آب وجود ندارد محیطزیست در حال از بین رفتن است و انتقال آب کارون باعث ایجاد اتفاق شد.
رفتم بازار ماهی دیدم زیر 30 تومن نیست
کوچیکاش 30 تومن متوسط و بزرگاش تا 50 تومن
خو کی بخره دیگه
اصلا بهتر نسلشم نابود بشه با ای گرونی
والله