فقر اقتصادی جامعه محلی و کمبود امکانات عامل اصلی نابودی جنگل‌های ایذه بوده است
هژیر کیانی امروز با انتقاد شدید از مسؤولان سازمان جنگل‌ها اظهار کرد: متاسفیم که پس از گذشت یک قرن از حاکمیت سازمان جنگل‌ها و مراتع بر منابع طبیعی، با کاهش شدید جنگل‌ها حوزه زاگرس مواجه‌ایم و هیچ‌گاه نتوانسته‌اند سرعت فزاینده نابودی زاگرس را کنترل یا حداقل داشته‌های موجود را به شکل پایدار صیانت کنند و این تخریب و نابودی از مجموعه 12 میلیون هکتار تا مرز 5 میلیون هکتار به شکل تکان دهنده‌ای در زاگرس رخ داده است.
وی افزود: در جای‌جای زاگرس سرعت تخریب چند برابر احیاء است و با وضعیت موجود چشم‌انداز روشنی برای زاگرس‌نشینان و حفظ منابع طبیعی این بخش مهم از وطن عزیزمان وجود ندارد.
نماینده تشکل‌های محیط‌زیست و منابع طبیعی استان خوزستان تصریح کرد: راهکار اساسی برای برون‌رفت جنگل‌های زاگرس از وضعیت موجود، تدوین یک برنامه جامع ملی نجات بخشی است که تبدیل به قانون شود تا ضمانت اجرایی کافی و الزام دولت‌ها در تامین اعتبارات آن را شاهد باشیم.
کیانی گفت: اگر شمال خوزستان و شهرستان ایذه که بیشترین گستردگی منابع طبیعی (جنگل و مرتع) استان را دارد، برشی از زاگرس فرض کنیم، دو عامل اصلی در نابودی شتابناک و سیر قهقرایی جنگل‌ها و مراتع نقش اساسی داشته و دارد.
*فقر اقتصادی و کمبود اعتبار و امکانات در ایذه
وی اضافه کرد: فقر اقتصادی و عدم اجرای برنامه‌ها لازم برای ایجاد معیشت جایگزین و همچنین کمبود اعتبارات لازم را می توان زمینه نخست برای نابودی جنگل های این منطقه نام برد.
کیانی خاطرنشان کرد: در این شهرستان ویرانگری‌های سد کارون 3 و سدسازان تنها به تخریب جنگل‌ها محدود نشد بلکه با آوارگی هزاران نفر که دارای اشتغال مولد باغ‌داری و شالیکاری بودند، فشار مضاعفی بر بقایای جنگل‌ها و مراتع و خاک منطقه وارد شد و باعث تشدید فرسایش شدید خاک نیز شده است.
کیانی عنوان کرد: بی‌تفاوتی و مسؤولیت‌گریزی وزارت نیرو و شرکت‌های تحت امر می‌توانست به گونه‌ای بالعکس باشد که در هنگام آغاز عملیات اجرایی نسبت به غنی‌سازی زیرآشکوب عرصه‌های حوزه آبخیز که بخش مهمی از رویشگاه و زیستگاه جنگل‌های بلوط؛ بنه و.... بوده هم به پایداری جنگل و مرتع کمک کند و هم اینکه اگر به حقوق منابع طبیعی متعهد و پایبند بودن یا باشند، امروز بیش از هر زمان دیگری حوزه آبخیز این سد به انجام عملیات آبخیزداری نیاز دارد.
*ورشکستگی اقتصادی روستاهای شهرستان ایذه/ فقر اقتصادی زمینه‌ساز کوچ اجباری مردم روستاهای ایذه
کیانی افزود: وضعیت معیشتی مردمان ساکن جنگل‌های زاگرس در شهرستان ایذه از لحاظ اقتصادی در وضعیت قرمزی قرار دارد شاید بتوان گفت با یک اقتصاد سقوط کرده مواجه‌ایم و این یک زنگ خطر برای کوچ و مهاجرت روزافزون مردم است و این پدیده یعنی اینکه بهره‌برداری بی‌رویه از منابع سبب شده تا توان تامین همان اندک معیشت روزمره نیز از دسترس خارج شود.
دبیر انجمن دوستداران طبیعت و محیط‌زیست ایذه گفت: آمار تکان دهنده مددجویان تحت پوش کمیته امداد در جوامع محلی جنگل‌های زاگرس ایذه از دامنه‌های منگشت تا کوه گل و بلوط بلند و کوه سفید و به‌طور ویژه در منطقه دهدز و اژگیل، سیل جوانان بیکار و سرگردان این روستا‌ها در بنادر جنوبی و انجام کارهای سخت نشان می‌دهد مسؤولان سال‌ها نه تنها جنگل‌ها که مردم این مناطق را فراموش کرده‌اند.
*چند پرسش اساس از مسؤولان
کیانی گفت: با وجود فقر شدید اقتصادی چگونه می‌توان کوره‌های زغال را آن هم بدون وجود یک پاسگاه در منطقه منگشت کنترل کرد؟ و چرا وقتی صحبت از مبارزه با ریزگرد‌ها و بیابان زدایی می‌شود نگاه سازمان جنگل‌ها و سازمان حفاظت محیط‌زیست و دستگاه‌های متولی در استان بر روی دشت‌ها و کاشت نهال متمرکز می‌شود؟
وی ادامه داد: چرا جنگل‌های شمال خوزستان به فراموشی سپرده شده‌اند؟ چرا اعتبارات ریزگرد‌ها تنها و به اصطلاح در کانون‌های ریزگرد دشت‌ها هزینه می‌شود؟ آن‌هم در شرایطی که با کمبود آب مواجه یا با محدودیت‌هایی چون دمای بالا و شوری خاک‌ها مواجه‌ایم؟
*راهکار نجات ریزگرد‌ها تنها کاشت درخت در دشت‌ها نیست
این فعال محیط‌زیست گفت: راهکار کنترل ریزگرد‌ها تنها کاشت درخت در دشت‌ها نیست و حفظ سرمایه‌های موجود، جنگل‌ها و خاک‌های شمال خوزستان هم باید جز اولویت مدیران کل دستگاه‌ها باشد و از استاندار می‌خواهیم بخشی از اعتبارات توافق‌نامه 400 میلیارد تومانی قرارداد جدید کنترل ریزگرد‌ها که با شرکت جهاد نصر منعقد کرده را به نجات جنگل‌های بلوط اختصاص دهند.
کیانی عنوان کرد: این نگاه که تنها به درمان زخم‌ها بپردازیم حکایت بیهوش داری بعد از مرگ سهراب است و بخش مهمی از جنگل‌ها و مراتع استان که نقش مهمی در تولید آب‌ها دارند را فراموش کرده‌ایم و ما نمی‌خواهیم این اتفاق ناشی از کم‌توجهی و بی‌برنامگی همان‌گونه که دامن زاگرس را گرفته است در شمال خوزستان و شهرستان ایذه نیز بیش از این خسارت وارد کند.
وی با اشاره به ارزش‌های اکولوژیکی درخت بلوط و سایر گونه‌های جنگلی اضافه کرد: این چه نگاه مدیریتی است که بهترین عرصه‌ها و درختان بلوط با هزارن میلیارد دلار ارزش اکولوژیکی در مقابل چشمان مسؤولان در حال نابودی ست و پس از این فجایع تلاش می‌کنیم تا شاید بتوانیم چندین یا چند صد درخت را به شکل مصنوعی جایگزین کنیم؟!
*طرح صیانت موفق بود اگر تدام می‌یافت
کیانی تصریح کرد: طرح صیانت که در دهه 80 آغاز شد امید‌ها را برای حفظ و حتی احیاء جنگل‌های دهدز و ایذه افزوده بود و به دلیل ضعف مدیریت اعتبارات و فراموشی مسؤولان این طرح هر روز ضعیف‌تر شد و باور ما این است که طرح صیانت با اصلاح شیوه‌ها در بخش‌هایی از آن می‌تواند یکی از راهکارهای نجات جنگل‌های بلوط شهرستان ایذه و منابع طبیعی باشد.
این پژوهشگر محیط‌زیست اظهار کرد: اعتقاد ما این است که تمامی این برنامه‌ها هنگامی به پایداری منابع طبیعی کمک می‌کند که همراه با آموزش و فرهنگ‌سازی و با رویکرد کارآفرینی و ایجاد معیشت جایگزین صورت بگیرد در غیر این‌صورت فرضیه کوچ اجباری از این مناطق سرنوشت فرزندان ما خواهد بود چه بسا در حال حاضر نیز فرزندان این روستا‌ها بالاجبار به کارهای سخت در بنادر مشغولند.
*انتقاد به‌خاطر عدم وجود برنامه‌ای با چشم‌انداز روشن و نتایج قابل اندازه‌گیری
کیانی گفت: انتقاد جدی ما به عدم وجود برنامه‌های با چشم‌انداز روشن در سازمان جنگل ها و اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان خوزستان است که اولویت و تمرکز اعتبارات مالی آنها همواره تلاش‌های با ضریب اطمینان پایین در دشت‌هاست و اصل موضوع یعنی جنگل‌های شمال خوزستان را فراموش کرده‌اند.
این پژوهشگر محیط‌زیست تاکید کرد: ما برنامه‌هایی می‌خواهیم که نتایج آن قابل اندازه‌گیری باشد و صرفا برنامه‌های گسسته و مقطعی تنها نقش یک مسکن برای منابع طبیعی این مناطق و به ویژه شهرستان ایذه دارد.
*جلب مشارکت فراگیر مردم
کیانی افزود: ما منکر تلاش‌های صورت گرفته و در حال انجام نیستیم اما ما در شرایط نجات‌بخشی هستیم و باید با جدیت بیشتری هم اعتبارات کافی به این مناطق اختصاص بدهیم و هم مردم را به شکل فراگیر به مشارکت بطلبیم.
وی گفت: سال‌هاست که پاک‌تراشی به شکل‌های مختلف در دامنه‌های منگشت صورت می‌گیرد کوره‌های زغال فعال است اما چرا تا کنون اداره کل محیط‌زیست یا منابع طبیعی و آبخیزداری استان برای ایجاد یک پاسگاه در این منطقه اقدام نکرده‌اند؟
این فعال محیط زیست تصریح کرد: یکی از راهکارهای کوتاه مدت در این منطقه ایجاد یک پاسگاه حفاظتی است تا برنامه‌های ترویجی آموزشی با رویکرد معیشت جایگزین با مشارکت مردم نیز توسط این اداره کل‌ها انجام شود.
کیانی خاطرنشان کرد: در حال حاضر یک کیسه 10 کیلویی زغال به‌طور میانگین 50 هزار تومان در بازار شهر‌ها به‌فروش می‌رسد و این کیسه زغال، گاه به قیمت نابودی چندین اصله درخت بلوط است آن هم درخت بلوطی که چند صد میلیون تومان ارزش اکولوژیکی برای پایداری سرزمین دارد.
*تداوم این رویه برخلاف اصل پنجاهم قانون اساسی و سند ملی محیط‌زیست است
کیانی با انتقاد شدید از بی‌توجهی دولت‌ها گفت: عدم تخصیص اعتبار لازم، عدم برنامه‌ریزی برای رفع فقر و حفاظت از این عرصه‌ها خیانت به کشور و بر خلاف اصل پنجاهم قانون اساسی و سند ملی محیط‌زیست بوده است و از مسؤولان می‌خواهیم برای نجات این مناطق به ویژه در شهرستان ایذه یک برنامه فوری با ریاست شخص استاندار اجرا کنند
*تامین آب دشت‌های ایذه یکی از راهکارهای رفع بیکاری و نجات جنگل‌ها
وی در پایان عنوان کرد: اگر چه طرح تامین آب دشت‌های شهرستان ایذه، باغملک؛ قلعه تل و اراضی دهدز از طریق کارون را یک انقلاب بزرگ برای برون‌رفت این مناطق از ورشکستگی اقتصادی را منوط به ارزیابی محیط‌زیستی می‌دانیم اما تجربه و استعدادهای انسانی و اراضی منطقه نشان می‌دهد تامین آب این دشت می‌تواند یکی از راهکارهای اساسی رفع فقر و نجات جنگل‌های زاگرس باشد.
