سفر از زیگورات چغازنبیل تا آبشارهای شوشتر

برای دیدن یکی از خاص‌ترین و منحصربه‌فردترین اثر باستانی خوزستان و حتی جهان، باید راهی 35 کیلومتری شهر شوش شوید تا در بیابانی وسیع، عظمت زیگورات چغازنبیل، بازمانده از شهر 3300ساله و مقدس عیلامیان، میخ‌کوبتان کند.

شاهکار شگفت‌انگیز مهندسی در شوشتر

شاهکار مهندسی هزارساله ایرانی همین‌جاست؛ ترکیبی از بندها، پلکان‌ها، آسیاب‌ها، تونل‌های بسیار بزرگ هدایت آب وآبشارها که به زیباترین شکل ممکن بنا شده‌اند، چنانکه در عصر پیشرفته امروزی هم تصور 40 آسیاب آبی، که هزاران سال پیش درکنار آبشارهای این سازه در مجموعه‌ای منظم و بدیع دوران می‌کردند، تحسین‌برانگیز است. طبق مستندات به‌دست‌آمده، در ابتدا ساخت رود گرگر، در دوره شاپور اول ساسانی، برای رساندن آب به نواحی شرق و جنوب شوشتر شروع شده و بعدها در دوره اردشیر بابکان، بنای سازه آبی شوشتر، با احداث سد و پل بر رود گرگر و افزودن بقیه قسمت‌ها به اوج تکامل خودش رسیده است.

به گفته مادام ژان دیولافوآ، یکی از باستان‌شناسان معروف اروپایی، این مجموعه بزرگ‌ترین مجموعه صنعتی‌ای است که تا پیش از انقلاب صنعتی اروپا در جهان ساخته شده است.

تماشای این شاهکار بی‌نظیر مهندسی در شهر شوشتر، واقع در 97کیلومتری اهواز، را از دست ندهید البته گنجینه آثار باستانی شوشتر متنوع و پرشمارند و به همین سازه ختم نمی‌شود اما متاسفانه فرصتی برای معرفی تک‌تک آن‌ها نیست و در اینجا فقط به چند مورد از آنها اشاره می‌کنیم: نهردستکند داریان که از دوران داریوش هخامنشی به‌جا مانده، قلعه بسیار قدیمی سلاسل در کنار رودخانه شطیط، مسجدجامع شوشتر با قدمت بالای 1100 سال و یادگارهایی پر ارزش از دوران مختلف تاریخی ایران، پل بند لشکر درکنار بقعه امامزاده‌عبدالله(ع)، به‌جامانده از دوره ساسانی، پل بند گرگر با قدمت 470 ساله به‌جامانده از دوران صفوی، خانه امین‌زاده یادگار دوران قاجار، پل بند شادروان به‌جامانده از دوره ساسانی و بقاع و همچنین تکایا و مساجد فراوان.

شوشتر که از مهم‌ترین شهرهای ایران در دوران باشکوه ساسانی و هخامنشی بوده، با قدمت 8000 ساله و یادگارهای باارزش و یگانه‌ای که از تمدن عظیم باستانی ایران در خود دارد، سزاوار توجه ویژه کسانی است که تاریخ ایران را عزیز می‌دارند. خانه‌های شوشتر هنوز سبک معماری خاص خود را حفظ کرده‌اند و تمامی‌شان در عمق زمین، زیرزمین‌هایی دارند که هرکدام با دیگری در ارتباطند؛ یعنی همانطور که زندگی روی زمین جریان دارد، در زیر زمین‌هایش هم در تکاپو است. در خوزستان به این زیرزمین‌ها «شووادان» می‌گویند و کاربردشان خنک‌کردن هوای گرم تابستان‌هایی است که دمایش گاهی به 50 درجه سانتی‌گراد هم می‌رسد.

شوشتر شهر باارزشی است که به‌لحاظ صنعتی، در دوره خود، یکی از پیشرفته‌ترین شهرهای دنیا بوده و شاهکار مهندس آبی‌اش در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است، دیدار از این شهر زیبا را از دست ندهید.

پاییز در معبد چغازنبیل

معبد چغازنبیل بزرگترین زیگوراتِ جهان و بزرگترین ساختمان به‌جای‌مانده از تمدن باشکوه عیلامی است که 1250 سال پیش از میلاد، به‌دست پادشاه قدرتمند عیلام، یعنی اونتاش ناپیریشا، به عنوان نیایشگاهی برای عبادت شوشیناک (خدای شوش) ساخته شد. در دوران عیلامیان این تصور وجود داشت که «دنیا را چندین خدا اداره می‌کند و هر شهر هم برای خودش خدای مستقلی دارد که هر شب خدایشان از زمین به آسمان می‌رود و فردا باز به زمین بازمی‌گردد».

سازه منحصربه‌فرد نیایشگاه خدای شوش هرمی‌شکل بوده و در 5 طبقه با ارتفاع 52 متر ساخته شده است، پایین‌ترین طبقه این ساختمان مربعی به طول و عرض 105 متر است و مساحت هر طبقه‌اش کمتر از طبقه زیرین است و گفته می‌شود طبقه پنجم زیگورات که با آجرهای لعابدار سبز و آبی تزیین شده بود، به عنوان جایگاه ویژه خدای بزرگ عیلام، برای معراجش از زمین به آسمان ساخته شده است. جالب اینکه ساختمان معبد چغازنبیل از تعداد بسیار زیادی خشت و آجر خام و پخته بنا شده و 5000 عدد از این آجرها دارای کتبیه‌ها دست‌نویس نفیسی با نوشته‌های یکسان بوده‌اند که پادشاه در طی این آجرنوشته‌های دستکند، خودش را معرفی کرده و هدفش از بنای زیگورات را توضیح داده، همچنین مصالح به‌کاررفته در بنای زیگورات را نام می‌برد و آن را به خدای حافظ شهر شوش تقدیم می‌کند، ضمن اینکه دعا برای حافظان زیگورات و نفرین بر آنان که به آن آسیبی برسانند هم روی کتیبه‌ها حک شده است. آجرهای بنای زیگورات تماما با دست کنده‌کاری شده‌اند و بعد از هر ده ردیف آجرچینی معمولی یک ردیف آجر کنده‌کاری به خط میخی وجود داشته که بسیار چشمگیر بوده است.

اگر به تاریخ ایران علاقه‌مند هستید، اواخر پاییز همین امسال برای دیدار از چغازنبیل راهی خوزستان شوید. با سفری دو ساعته از اهواز به زیگورات خواهید رسید.

مرجع / ایران آنلاین