لاهیجان‌زاده: انتقال آب به "مرگ کارون" منجر می‌شود
هرازگاهی زمزمه‌هایی از موضوع انتقال آب مجددا بر سر زبان برخی مسئولان و نمایندگان بعضی از مناطق می‌افتد و در حالی که به گفته بسیاری از کارشناسان و اساتید حوزه آب امروزه انتقال آب شیرین برای مصارف کشاورزی و صنعتی منسوخ شده و انتقال آب برای مصارف شرب نیز جز در حد ضرورت و با محاسبه دقیق در کشورهای پیشرفته صورت نمی‌گیرد.
استان خوزستان که در کمتر از ده سال اخیر با مشکلات جدی در مسئله ریزگردها مواجه شده است که آن نیز ارتباط مستقیمی با میزان آب ورودی به تالاب‌ها داشته و همچنین کم آبی ناشی از خشکسالی که در برخی سال‌ها مانند سال گذشته سبب شد بسیاری از کشاورزان به دلیل ممنوعیت کشت شغل و درآمد خود را نیز از دست بدهند.
مشکلات زیست محیطی به ویژه در مسئله ریزگردها آنقدر برای مردم خوزستان مشکل و مسئله ایجاد کرد که حتی مقام معظم رهبری نیز از مسئولان خواستند برای حل این معضل چاره اندیشی جدی کنند.
مشکلات ذکر شده به گونه‌ای تبدیل به بار سنگینی بر محیط زیست این استان به عنوان قطب مهم کشاورزی کشور شده است که هرگونه ضربه دیگر بر پیکر آن را با عواقب بسیار خطرناک همراه کرده است.
احمدرضا لاهیجان‌زاده مدیرکل محیط زیست خوزستان است در مصاحبه با وی که خود حتی پیش از دوره تصدی مدیرکلی محیط زیست خوزستان سمت‌هایی مانند مدیرکلی محیط زیست استان اصفهان را برعهده داشته است به گفت‌وگو نشستیم. وی همچنین از کارشناسان با سابقه محیط زیست است و با اقلیم خوزستان به عنوان استان زادگاهش آشنایی کامل دارد.
از وی خواستیم تا درباره شرایط کارون و آنچه باید درباره کارون و لطمات انتقال آب بر پیکر آن بدانیم سخن بگوید، وی نیز در پاسخ با بیان اینکه بحث انتقال آب از سرشاخه‌های کارون به استانهای مرکزی کشور به بیش از 50 سال گذشته برمی‌گردد، اظهار داشت: حجم آب انتقالی توسط تونل های 1 و 2 که در گذشته احداث شده بود به دلیل عدم توسعه خوزستان در بخش‌های مختلف و همچنین پرآب بودن رودخانه کارون زیاد مهم و جدی نبود.
توسعه خوزستان سبب حساسیت انتقال آب از سرشاخه‌های کارون شده است
وی افزود:امروزه با افزایش جمعیت، افزایش میزان مصرف آب توسط بخش کشاورزی و پرورش ماهی، تغییرات اقلیمی وخشک‌سالی های اخیر آب رودخانه کارون به میزان قابل توجهی کاهش یافته که دیگر نمی‌توان نسبت به انتقال آب به استانهای دیگر حساس نبود.
مدیر کل حفاظت محیط زیست خوزستان ادامه داد: بر اثر سد سازی‌های اخیر نیز بخش قابل توجهی از آبهای موجود در دریاچه‌ها تبخیر و ازدسترس خارج می‌شود .
وی گفت: در سالهای اخیر در ارتفاعات استان چهارمحال بختیاری بارش برف تا 5 متر ارتفاع که یکی از تامین کننده ذخایر آبی در بهار و تابستان است را نداشتیم که این پدیده باعث کاهش میزان آب درسرشاخه ها و به طبع در استان های پایین دست می‌شود.
رودخانه کارون در سالهای اخیر یک کاهش 40 درصدی را تجربه است
لاهیجان‌زاده با اشاره به میزان آب موجود در رودخانه کارون ، بیان کرد: رودخانه کارون در دهه 70 در مقطع اهواز 22 میلیارد متر مکعب آب داشت اما در سالهای اخیر به خاطر خشک سالی های مستمر، توسعه کشاورزی و تاسیس صنایع مادر این میزان به 10 میلیارد متر مکعب کاهش یافت.
وی تصریح کرد: رودخانه کارون در شرایط فعلی که استان بارندگی نسبتا خوبی داشت، از 10 میلیارد متر مکعب به 13 میلیارد متر مکعب رسید که نسبت به دهه های گذشته یک کاهش 40 درصدی را تجربه کرده است.
مدیر کل حفاظت محیط زیست خوزستان با اشاره به تاثیر مخرب و مستقیم انتقال آب کارون از سرشاخه‌ها به فلات مرکزی، گفت: بر اساس مطالعات زیست محیطی اگر دبی رودخانه کارون به دلیل برداشت‌های زیاد از رودخانه کارون و همچنین ورود منابع آلاینده مثل فاضلاب‌های شهری، زهاب‌های کشاورزی و پساب‌‌های صنایع از 250 متر مکعب بر ثانیه کاهش یابد رودخانه قدرت خودپالایی خود را از دست می‌دهد.
وی افزود: کاهش قدرت خود پالایی به سرعت باعث بی‌هوازی شدن و درنهایت مرگ رودخانه می‌شود.
مدیرکل حفاظت محیط زیست خوزستان ادامه داد: کاهش میزان دبی آب رودخانه کارون در شهرهای آبادان و خرمشهر موجب می‌شود که حجم قابل توجهی از آبهای موجود در خلیج فارس در حالت مد وارد رودخانه کارون گردد و به شوری آب رودخانه های بهمنشیر، کارون و اروند منتهی شود.
با کاهش آب به تدریج رودخانه کارون در بخش جنوبی جلگه خوزستان به یک زهکش تبدیل می‌شود
وی با بیان اینکه شوری آب یک تهدید جدی و بزرگ برای صنعت کشاورزی خوزستان است، عنوان کرد: در 5 سال اخیر به دلیل کاهش آورد آب رودخانه کارون و شور شدن رودخانه بهمنشیر 4هزار اصله نخل خرما در منطقه اروندکنار خشک و نابود شد.
لاهیجان زاده با اشاره به یکی دیگر از نتایج مخرب انتقال آب، گفت: با انتقال آب میزان عمق رودخانه کارون کاهش یافته و به تدریج رودخانه کارون در بخش جنوبی جلگه خوزستان به یک زهکش تبدیل می‌شود و آبهای زیر زمینی بالاتر از کف دریا قرار گرفته و این اقدام موجب شور شدن میزان آب باقی مانده رودخانه می‌شود.
وی با بیان اینکه در مناطق پایین دست خوزستان نزدیک به 50 هزار مزارع کشت نیشکر وجود دارد و کاهش آب رودخانه کارون تاثیر چشمگیری در کاهش رشد محصول نیشکر دارد، عنوان کرد: تا کنون به دلیل کمبود آب رودخانه‌های کارون، کرخه و مارون نتوانستیم حق آبه تالاب‌های استان را تامین کنیم. در صورتی که در گذشته بخش قابل توجهی از حق آبه تالاب‌های شادگان و بامدژ از طریق رودخانه کارون تامین می‌شدند.
مدیر کل حفاظت محیط زیست خوزستان تصریح کرد: از بین رفتن تالاب‌ها نتایجی از قبیل تشدید ریزگردها، بیکاری جوامع، ازبین رفتن معیشت هزاران نفر دامدار و صیاد، ایجاد معضلات فرهنگی و اجتماعی را به دنبال دارد.
تصویب انتقال 750 هزار متر مکعب آب به فلات مرکزی ایران
وی با اشاره به مصوبه شورای عالی آب کشور ، گفت: در این شورا مصوب شده است در کنار انتقال‌های میلیاردی آب توسط تونل های 1 و2 حجمی بالغ بر 570 میلیون متر مکعب آب از سرشاخه‌های کارون به فلات مرکزی کشور انتقال داده شود.
لاهیجان‌زاده افزود: مسئولان استانهای مرکزی میتوانند با مدیریت صحیح آب و پرهیز از کشت بی رویه برخی از محصولات به خصوص برنج از انتقال آب و وارد نمودن خسارت به استانهای پایین دست جلوگیری کنند.
وی با بیان اینکه بافت لوله‌های آب استانهای قدیمی باعث هدر رفتن 35 درصد آب موجود در مناطق مذکور می‌شود، گفت: استانهای نیازمند به آب میتوانند با یک هزینه کمتر از میزان هزینه ساخت تونل برای انتقال آب به بازسازی بافت فرسوده لوله کشی‌های آب مناطق خود بپردازند .
یکی از مهمترین اثرات مخرب انتقال آب، مهاجرت از استانهای پایین دست به فلات مرکزی است
مدیر کل حفاظت محیط زیست خوزستان افزود: در استانهای مرکزی صنایع سنگینی و پرمصرفی مانند صنایع فولاد وجود دارد و در کنار این صنعت مجوزهای تاسیس شرکت‌های جدیدی از قبیل فولاد جدید و پتروشیمی را دریافت نموده‌اند که این صنایع نیازمند حجم عظیمی از آب برای تولید محصول دارند..
وی بیان کرد: کاهش میزان آب رودخانه کارون نه تنها موجب خسارات زیادی به استانهای پایین دست به خصوص خوزستان می‌شود بلکه به عاملی برای مهاجرت شهروندان به استانهای دیگر شده و در نهایت استان مهاجرت پذیر برای تامین نیاز شهروندان خود حجم بیشاری از آب نیاز پیدا می‌کند.
لاهیجان زاده در پایان عنوان کرد: اگر مسئولان برای توسعه استان خود مدیریت صحیحی را به کار بگیرند و از تاسیس صنایع و کشت محصولاتی که سایر استان ها به راحتی میتوانند آن‌ها را تولید و تامین کنند دیگر نیازی به انتقال آب و هزینه کردن منابع ملی نیست.
