توصیه‌هایی در آستانه امتحانات دانش آموزان

یک روانشناس با ارائه نکات و توصیه‌هایی به دانش‌آموزان، والدین و معلمان در آستانه برگزاری امتحانات پایان سال تحصیلی بر اهمیت خواب شبانه، ایجاد فضای آرام در خانه و ارتباط عاطفی خوب والدین با فرزندان برای موفقیت بیشتر در امتحانات تأکید کرد.

اردشیر یاراحمدی با بیان این‌که توصیه‌های روانشناسان در خصوص ایام امتحانات به سه گروه از افراد مربوط می‌شود، اظهار‌کرد: نقش والدین در این ایام در موفقیت فرزندان بسیار پررنگ است؛ آن‌ها باید فضای آرامبخش و مطمئنی را در خانه فراهم کنند چراکه تحقیقات نشان داده است، کارآیی فرد با افزایش استرس در محیط خانه کاهش می‌یابد.

"درسَت را بخوان" استرس روانی ایجاد می‌کند

وی افزود: والدین دانش‌آموزان باید سعی کنند که در این ایام مشاجره و درگیری نداشته باشند و مشکلات خود را به فرزندان منتقل نکنند؛ همچنین قبل از آغاز امتحانات از مهمانی و رفت‌وآمد ممانعت به‌عمل آورند. آن‌ها باید فرزندان خود را با جملات مثبت به مطالعه تشویق و از اصطلاح رایج "درسَت را بخوان" استفاده نکنند چراکه این جمله سبب ایجاد استرس روانی می‌شود.

این روانشناس ادامه داد: همچنین والدین باید استفاده از وسایل ارتباط‌جمعی مانند تلویزیون، موبایل و ... را محدود کنند چراکه به‌طور کلی فضای مجازی سبب کاهش موفقیت می‌شود؛ والدین باید به تغذیه و خواب فرزندان توجه ویژه نشان دهند، از ساعت 9 تا 11 شب که فرزند باید آرامش داشته باشد او را از انجام فعالیت‌های پرهیجان و تماشای فیلم‌های مهیج منع کنند تا دمای بدن کاهش پیدا کند و بتواند زود بخوابد.

وی تصریح کرد: دانش‌آموزان باید از ساعت 11 تا 3 بامداد که زمان جذب سموم بدن و دفع آن‌ها در صبح است و بین ساعات 3 تا 5 صبح نیز که زمان جذب انرژی است، خواب باشند؛ این الگو نباید به‌هم بخورد چرا‌که اگر این انرژی را دریافت نکنند نمی‌توانند با انرژی و توانایی کامل در جلسه امتحان حاضر شوند.

تنهاگذاشتن فرزندان در خانه برای مطالعه خطرناک است!

یاراحمدی با اشاره به این رفتار برخی از والدین که فرزندان خود را در خانه تنها می‌گذارند، گفت: شاید برخی والدین جهت برقراری آرامش برای فرزند خود و تأمین فضای مناسب و آرام برای مطالعه او را تنها بگذارند و خود به خانه اقوام بروند در‌حالی‌که این تنهاماندن از چند جهت خطرناک است از جمله این‌که ممکن است افکار منفی به سوی فرزند هجوم آورد و آرامش او را بر هم زند.

وی تصریح کرد: والدین باید سعی کنند در این ایام حمایت عاطفی از فرزند خود داشته باشند و با او ارتباط عاطفی برقرار کنند؛ همچنین از مقایسه‌کردن فرزند خود با دیگر دانش‌آموزان و فرزندان اقوام و همسایه بپرهیزند چراکه این نوع رفتار مقایسه‌ای ذهنیت منفی نسبت به امتحان ایجاد کرده و اعتماد به نفس فرزند را از بین می‌برد. والدین باید به‌طور مرتب با فرزندان صحبت و به آن‌ها القاء کنند که تلاش او مهم است و کسی از او انتظار بی‌جایی ندارد.

این روانشناس خاطرنشان کرد: ممکن است برخی والدین نیز کمال‌گرایی داشته باشند و فرزندشان را مجبور کنند حتماً در ساعتی خاص درس بخواند یا حتماً نمره خاصی کسب کند که این نیز موجب تشدید اضطراب فرزند می‌شود؛ والدین باید موفقیت‌های فرزندان را به شکل‌های مختلف کلامی و ... پاداش دهند و آ‌ن‌ها را به امتحان‌دادن ترغیب کنند.

اهمیت نقش معدل در کنکور برای دانش‌آموزان روشن شود

یاراحمدی همچنین چند نکته را به دانش‌آموزان یادآور شد و اظهار کرد: دبیرستانی‌ها به‌ویژه دانش‌آموزان سال سوم متوسطه که نمره امتحانات کتبی نهایی آن‌ها در کنکور نقش دارد، باید بیشتر به اهمیت این ایام توجه کنند؛ اگر اهمیت معدل برای آن‌ها کمی روشن شود می‌تواند برای آن‌ها بسیار کمک‌کننده باشد. معمولاً توصیه می‌شود دانش‌آموزان به مطالب کتاب درسی و جزوات معلمان تکیه کرده و سپس  به حل نمونه سؤالات امتحانی مبادرت ورزند.

وی افزود: دانش‌آموزان باید حتماً یک برنامه زمان‌بندی برای مطالعه داشته باشند؛ این برنامه معمولاً به شکل استراحت 15 دقیقه‌ای به ازای هر ساعت مطالعه است که البته این مقدار به نسبت سن دانش‌آموزان متفاوت است.

این روانشناس عنوان کرد: معمولاً توصیه می‌شود دانش‌آموزان نمونه سؤالات مستمر را مرور کرده و در‌صدد رفع اشکال و خلاصه‌برداری برآمده و نزدیک امتحانات این خلاصه‌ها را مرور کنند؛ همچنین تدریس درس برای همکلاسی‌ها می‌تواند بسیار مؤثر باشد. اگر دانش‌آموزان بیاموزند که به‌صورت گروهی و در جمعی قابل‌اعتماد و اطمینان تحت نظارت والدین به مطالعه برخی دروس - که امکان مطالعه گروهی را دارند – بپردازند، می‌توانند به اشکالات خود پی برده و برای یکدیگر توضیح دهند.

دانش‌آموزان در ایام امتحانات وقت کمتری با دوستان بگذرانند

یاراحمدی با بیان این‌که فرض ما بر این است که دانش‌آموزان از ابتدای سال تحصیلی به‌طور مرتب دروس را مطالعه کرده‌اند، گفت: این دانش‌آموزان به عمق مطالب پی برده‌اند که به آن، مرحله تعمیق مطالب می‌گویند اما مرحله‌ای که از اکنون شروع می‌شود، تثبیت مطالعه است که دانش‌آموزان باید به حل نمونه سؤال و رفع اشکال بپردارند.

این روانشناس بیان کرد: دانش‌آموزان باید سعی کنند در این ایام وقت کمتری با دوستان گذرانده و با افراد خوشبین رفت‌وآمد داشته باشند؛ همچنین مثبت‌اندیشی نکته بسیار مهمی است چراکه نگرش منفی موجب ایجاد نگرانی و اضطراب شده و حتی ممکن است حافظه را نیز دچار مشکل کند.

بدترین زمان برای مطالعه؛ پس از صرف غذا

یاراحمدی عنوان کرد: دانش‌آموزان باید حتماً بین 6 تا هشت ساعت خواب شبانه داشته و صبحانه بخورند. همچنین باید به برنامه غذایی خود توجه داشته و در نظر داشته باشند پس از صرف غذا، بدترین زمان برای مطالعه است چراکه در این زمان عمده انرژی بدن صرف گوارش شده و موجب ناتوانی در حل مسائل به‌دلیل کمبود انرژی مغز می‌شود و ممکن است سبب شکست و نسبت‌دادن آن به توانایی در حل مسائل شود.

وی افزود: دانش‌آموزان باید به توصیه‌هایی  که در خصوص نحوه امتحان‌دادن از جمله چگونگی خواندن سؤالات از آسان به سخت، نحوه نشستن در جلسه آزمون و ...  به آن‌ها می‌شود، توجه کنند و در جلسه امتحان تا پایان زمان بنشینند چرا‌که ممکن است در آخرین دقایق اطلاعاتی به ذهن آن‌ها خطور کند.

این روانشناس با بیان چند توصیه برای معلمان و مراقبین امتحانات گفت: بهتر است ساعت‌های امتحانی طوری تنظیم شود که متناسب با شرایط جوّی باشد و به ساعات گرم روز نخورد چراکه در این صورت راندمان کار پایین می‌آید؛ همچنین باید سعی شود سالن جلسات تمیز نگه داشته شود؛ هوای تازه نیز بر نحوه پاسخ‌دادن به سؤالات تأثیر مستقیم دارد. تجهیزات سخت‌افزاری مانند لامپ کافی، سیستم خنک‌کننده مناسب و ... نیز مهیا باشد.

خستگی مراقبین دانش‌آموزان را در تنگنای زمانی قرار می‌دهد

یاراحمدی با بیان این‌که بسیاری از مراقبین به دلیل خستگی، دانش‌آموزان را برای سریع پاسخ دادن در تنگنای زمانی قرار می‌دهند، عنوان کرد: باید برای مراقبین صندلی‌های مناسب قرار داده شود تا از مکانی در ارتفاع بالاتر بر کلاس تسلط داشته باشند؛ همچنین در طول جلسه امتحان تلفن همراه خود را خاموش کنند یا در حالت سکوت قرار دهند و با یکدیگر نیز صحبت نکنند.

وی یادآور شد: همچنین معلمان بهتر است قبل از امتحان موارد مختلفی از قبیل بارم‌بندی، اهمیت هر فصل و ... را به‌شکل کلی برای دانش‌آموزان شرح دهند. اگر معلم دلسوزی پیدا شود که یک روز پیش از آزمون چند نمونه سؤال را با دانش‌آموزان کار کند می‌تواند به میزان چشمگیری بر قبولی آن‌ها مؤثر باشد؛ همچنین باید دانش‌آموزان را با حس آرامش و اعتماد و اطمینان به جلسه امتحان راهنمایی کنند.

این روانشناس با اشاره به این‌که توکل به خدا می‌تواند سبب آرامش زیادی شود، تصریح کرد: دانش‌آموزان بهتر است امتحان خود را با نام خدا آغاز کنند.

یاراحمدی گفت: در برخی کشورها برخی معلمان پس از جلسه سؤالات امتحان را برای دانش‌آموزان حل می‌کنند تا به آن‌ها بازخورد دهند چرا‌که هدف نمره نیست‌ بلکه یادگیری است؛ این نکته نیز باید مورد توجه قرار گیرد.