گیاهان تراریخته؛ محصول تبانی دولت آمریکا و یک کمپانی

فرایند انتقال ژن بسیار مشابه خیاطی است. ابزار خیاطی نخ، سوزن و قیچی است. مهندسان ژنتیک از آنزیم‌های برشگر به عنوان قیچی و از آنزیم‌هایی نظیر لیگاز و پلیمراز به عنوان نخ استفاده می کنند. همان‌گونه که یک خیاط قادر است شلوار پاره را با تکه ای پارچه وصله کند، مهندسان ژنتیک یک یا چند ژن بیگانه را در بین هزاران ژن یک موجود زنده منتقل می کنند.

در هر دو مورد نوعی دست‌کاری صورت گیرد و محصول نهایی به هیچ وجه نمی تواند مشابه محصول اولیه باشد. خواه شلوار وصله دوزی شده، خواه گیاه دستکاری شده ژنتیکی!

چالش فوق از ابتدای پیدایش مهندسی ژنتیک و تولید اولین محصول دستکاری شده ژنتیکی وجود داشته است. متخصصان سلامت، بیولوژیست‌ها و کارشناسان محیط زیست همواره بر این باور بوده‌اند که ذرت دستکاری شده ژنتیکی شده به هیچ وجه نمی تواند مشابه ذرت طبیعی باشد، زیرا تغییر ساختار ژنتیکی یک گیاه، تغییرات وسیع در عملکرد ژنتیکی موجود را به همراه خواهد داشت.

در سایه این دقت نظر و مبنای صحیح علمی تا سال 1992، همواره وزارت کشاورزی، سازمان محیط زیست و سازمان غذا و داروی امریکا دستورالعمل‌های جداگانه ای را برای ارزیابی مخاطرات سلامتی و زیست محیطی محصولات دستکاری شده ژنتیکی داشته است.

اما این سئوال پیش می آید که به یکباره چه اتفاقی افتاد که محصولات تراریخته این چنین افسار گسیخته در میلیون‌ها هکتار اراضی امریکا و جهان کشت شد و حتی حق انتخاب آگاهانه این محصولات از مردم امریکا به واسطه عدم برچسب‌گذاری این محصولات سلب شد؟

مستندی که اخیرا توسط یک کارگردان فرانسوی تهیه شده است، از تبانی دولت جرج بوش (پدر) و کمپانی مونسانتو (بزرگترین تولید کننده جنگ افزار های شیمیایی جهان) پرده برداشته است. 

کمپانی مونسانتو در انتخابات ریاست جمهوری امریکا کمک مالی بسیار زیادی را به کمپین انتخاباتی جرج بوش (پدر) کرد.

متقابلا جرج بوش هم جواب این کمک مالی را با "لغو قوانین محدود کننده و ارزیابی های ضروری محصولات دستکاری شده ژنتیکی (تراریخته)" جبران کرد.

بهانه دولت امریکا بازدارندگی این قوانین در مسیر پیشرفت علم از یکسو و هزینه‌زا بودن ارزیابی های سلامتی و محیط زیست از سوی دیگر عنوان شده بود!

در پایان این مستند به وضوح نشان داده می شود که یکی از مدیران ارشد مونسانتو از سخت گیریهای وزارت کشاورزی امریکا و سایر نهادهای نظارتی انتقاد می کند و عملا تهدید به اتخاذ رویکردی جدید در صورت عدم تغییر رویه دولت می‌کند.

جرج بوش هم در پاسخ قول می دهد، در سیاست دولت زدایی و "لغو قوانین را در دولت آینده اجرا نماید.

متاسفانه این سیاست در بسیاری از کشورهای دیگر جهت کشت و تولید محصولات دستکاری شده ژنی (تراریخته) الگو برداری شده است.

دولتمردان کشورهای جهان سوم، با استناد به عدم منع تولید گیاهان تراریخته توسط سازمان غذا و داروی امریکا، این محصولات را کاملا سالم پنداشتند. تولید محصولات دستکاری شده ژتیکی در امریکا دلیلی بر انجام کلیه ارزیابی های سلامتی این محصولات نیست، بلکه نتیجه "قانون زدایی" دولت امریکا در راستای تامین منافع کمپانی مونسانتو است.

پس از افشای اسناد قمار دولت آمریکا با سلامت آمریکایی‌ها، موج مخالفت های شدیدی بر خلاف محصولات تراریخته در امریکا و سایر کشورهای جهان به وجود آمده است. به گونه ای که از سال 2013 هر ساله میلیون‌ها نفر طی تظاهراتی علیه کمپانی مونسانتو، اعتراض خود را نسبت به سیاستهای منفعت طلبانه و سوداگرانه دولت امریکا و این کمپانی ابراز می دارند. این تظاهرات در اول خرداد 1395 در بیش از 600 شهر جهان انجام خواهد شد.

پس از این رسوایی مفتضحانه و تشدید نارضایتی های عمومی، کمپانی های بذرهای تراریخته (دستکاری شده ژنتیکی) استراتژی خود را عوض کرده اند.

این کمپانی‌ها امروزه بذرهای تراریخته را در قالب همکاری های به ظاهر غیرانتفاعی از سوی دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی به کشورهای جهان سوم می دهند. هدف حال حاضر دولت امریکا تنها حفظ سطح زیر کشت محصولات تراریخته و جلوگیری از کاهش شدید سطح زیر کشت این محصولات است.

آخرین آمار سطح زیر کشت محصولات تراریخته مربوط به سال 2014 بوده و از آن به بعد سطح زیر کشت این محصولات کاهش چشم‌گیری داشته است و تا این لحظه آمار جدیدی اعلام نشده است.

در راستای استراتژی جدید، دانشگاه کرنل امریکا، به بهانه گسترش فناوری بذرهای بادمجان دستکاری شده ژنتیکی مقاوم به آفت را به صورت رایگان در اختیار کشاورزان بنگلادشی قرار داده‌اند. چنین اتفاقی در مورد کشورهای اوکراین و مولداوی هم افتاده است تا کاهش سطح زیر کشت محصولات تراریخته را به نوعی جبران نمایند.

متاسفانه چندی است که شاهدیم در کشور ما نیز انجام ارزیابی های مورد به موردِ مخاطرات محصولات دستکاری شده ژنتیکی (تراریخته) به شدت از سوی موافقان تولید این محصولات مورد مخالفت قرار گرفته است.

همچنین دستورالعمل های اجرایی این محصولات به بهانه بازدارندگی لغو شده است. دستورالعمل جایگزین بسیاری از ملاحظات سلامتی و زیست محیطی را نادیده گرفته است.

از طرفی دیگر در بخش فناوری برنامه ششم توسعه کشور "تولید انبوه و تجاری سازی محصولات تراریخته با اولویت پنبه و برنج" گنجانده شده است. آیا پروژه "دولت زدایی" در ایران هم کلید خورده است؟

بخشهایی از این مستند را ببینید، تا با واقعیت های تجاری سازی محصولات تراریخته لابی قدرتمند مونسانتو آشنا شوید.