آیا انفجار داعش نزدیک است؟

در مواجهه با فشارهای نظامی فزاینده، داعش به امید آغاز یک سری اقدامات تلافی جویانه، افزایش خشونت و در نتیجه راه اندازی یک جنگ فرقه ای گسترده تر به بمب گذاران انتحاری در عراق متوسل شده است.

 پایگاه «میدل ایست آی» در گزارشی نوشت: داعش در حال از دست دادن مواضع خود در عراق و سوریه است، از بحران داخلی و مالی رنج می برد و با دشمنانی از همه جهات مواجه است. اکثر افراد می گویند انفجار و فروپاشی نهایی داعش نزدیک است.

این هفته گزارش ها نشان داد که وزیر دارایی این گروه در شهر «موصل» به جرم «خیانت» کشته شده است و شماری از عناصر خارجی نیز به جرم فرار اعدام شدند. این اقدامات همزمان با بازداشت 11 تن از سرکردگان منطقه ای این گروه توسط برخی به عنوان شاخص های پارانوئید تعبیر شده است.

چندین نیروی هوایی در حال حاضر در حال بمباران مواضع داعش هستند و حتی ویدئوهای تبلیغاتی تکان دهنده داعش نیز در حال حاضر ناامیدی و کاهش قدرت این گروه را نشان می دهد.

«دیوید کامرون» نخست وزیر انگلیس اوایل سال جاری پس از انتشار ویدئویی در خصوص تهدید داعش برای حمله به این کشور گفت: «من فکر می کنم این تاکتیکی کاملا ناامیدانه برای گروهی است که اکنون به وضوح در حال عقب نشینی است.

اما آیا این خلافت خودخوانده واقعا با سقوط مواجه است؟

 دشمن در داخل

«حسن حسن» از بنیاد امنیتی «چاتم هاوس» به میدل ایست آی گفت که هیچ نشانه ای وجود ندارد که مخالفت های داخلی به فروپاشی این گروه منتهی شود.

اعدام اعضای داعش از همان ابتدا و از زمان اشغال «موصل» در سال 2014 جزو اقدامات عادی داعش بوده است.

حسن گفت: «این گزارش ها فرصتی برای تشدید مبارزه با داعش است، اما من نمی خواهم بگویم که اقدامی بزرگ است.»

در حالی که بسیاری از مردم از خلافت ادعایی داعش ناراضی هستند و در وضعیت وخیم اقتصادی به سر می برند، به دلیل خطرات مهلک از هر گونه درگیری شخصی با عناصر داعش پرهیز می کنند.

 بحران مالی

با این حال فشار خارجی بر این گروه قطعا وجود دارد. داعش همچنان در سوریه با حملات هوایی نیروهای ائتلاف به رهبری آمریکا و همچمنین روسیه مواجه است، در حالی که نیروهای عراقی بخش هایی از شهرهای «فلوجه» و «رمادی» در استان «انبار» را آزاد کرده اند و فرماندهان نظامی اعلام کرده اند که حمله به شهر «موصل» می تواند در عرض چند هفته صورت گیرد.

در ماه ژانویه «استیو وارن» سخنگوی ارتش آمریکا گفت که این گروه برای مدت زمانی در اوضاع خوبی به سر نمی برد. وی گفت: «مه 2012 نقطه اوج عملیات تهاجمی داعش بود و از آن زمان، این گروه مواضع خود را از دست داده است.»

یکی از اهداف اصلی حملات، میدان های نفتی سودآور تحت کنترل این گروه است و انگلیس تخمین زده است که حملات هوایی درآمدهای نفتی این گروه را تا 30 درصد و درآمد کلی آن را تا 10 درصد کاهش داده باشد، و همچنین قلمروی در دست این گروه را حدود یک سوم کاهش داده باشد.

تحلیلگران می گویند حتی اگر این اعداد و ارقام دقیق نباشد هم گزارش های اخیر در مورد کاهش حقوق عناصر داعش به نصف و افزایش شکایات از کمبود مواد غذایی می تواند شرایط نامناسب داعش را نشان دهد.

در بیانیه ای که توسط این گروه در ژانویه منتشر شده است، داعش شرایط استثنایی را برای توجیه کاهش درآمدها ارائه کرده است.

تروریست های خارجی در سوریه که دو برابر همتایان سوری خود حقوق می گیرند، درآمد ماهانه شان تا 400  دلار کاهش یافته است.

«عبدالباری عطوان» سردبیر ارشد روزنامه «رای الیوم» به میدل ایست آی گفت: «منابع نفتی داعش در موصل و رقه در حال پایان یافتن است و این بدان معناست که آنها دیگر قادر به صادرات نفت نیستند.»

وی گفت: «یکی دیگر از منابع درآمد این گروه که آن هم تحت تاثیر قرار گرفته است فروش آثار باستانی به فروشندگان بین المللی است که آن هم به طور قابل توجهی کاهش یافته است.»

 تغییر تاکتیک

اما عطوان گفت که حتی اگر این گروه به لحاظ مالی آسیب دیده باشد و از برخی از مناطق عقب نشینی کرده باشد هنوز هم به دلیل توانایی آن برای انطباق تاکتیک ها، به عنوان حریف نیرومندی در میدان جنگ باقی می ماند.

در حالی که استراتژی نظامی اولیه این گروه بر به دست آوردن و تحکیم قلمرو متمرکز شده بود، استراتژی کنونی آن متحول شده و شامل تاکتیک هایی است که زمانی توسط القاعده در عراق استفاده می شد.

وی گفت: «شکست داعش در رمادی شکست بزرگی بود اما این شهر هرگز مقر استراتژیکی برای این گروه محسوب نمی شد. با تمام فشارهای موجود، داعش استفاده از عملیات تروریستی را آغاز کرده است.»

گروه «صوفان» به عنوان یک سازمان اطلاعات امنیتی، تحلیل عطوان را بازتاب داد که بر اساس آن هشدار داده شده است که با توجه به وخامت اوضاع کنونی، داعش تلاش های خود را برای تشدید تنش های فرقه ای در عراق با هدف قرار دادن شیعیان مضاعف می کند.

در این گزارش آمده است: «در مواجهه با فشارهای نظامی فزاینده، داعش به امید آغاز یک سری اقدامات تلافی جویانه، افزایش خشونت و در نتیجه راه اندازی یک جنگ فرقه ای گسترده تر به بمب گذاران انتحاری در عراق متوسل شده است.»

حسن حسن گفت که این استراتژی به سال های 2005 تا 2010 باز می گردد؛ زمانی که القاعده به مناطقی خارج از کنترل خود در عراق حمله می کرد.

حسن گفت: «به طور کلی این گروه در حال تغییر تاکتیک خود و حمله تهاجمی تر به خارج از قلمروی خود است.»

او ادامه داد: «از آنجا که حملات هوایی داعش را در برخی از مناطق محدود کرده است، این گروه باید به استراتژی جدیدی فکر کند.»

 گسترش شبکه

در همین حال داعش در حال ریشه دواندن در لیبی است؛ اقدامی که می تواند از طریق سواحل جنوبی مدیترانه تهدیدی بزرگ برای اروپا محسوب شود.

«عبدالرئوف کاره» یکی از مقامات لیبی پیشتر به میدل ایست آی گفت که گسترش تحرکات داعش در خط ساحلی لیبی در اطراف شهر «سرت» خطر بزرگی برای اروپایی ها محسوب می شود.

گاره گفت: «اگر آنها در مسیر قاچاق فعال شوند، هر اتفاقی می تواند بیافتد.»

عطوان گفت پیش بینی در خصوص اینکه داعش بر مناطق بیشتری مسلط خواهد شد و مناطق بیشتری را از دست خواهد داد، امکان پذیر نیست زیرا این گروه در حال جذب هزاران تروریست در لیبی است.

وی معتقد است که در پی حملات هماهنگ در ماه نوامبر گذشته در شهر «پاریس»، اروپا در تیر رس داعش قرار گرفته است.

وی گفت: «یک سال پیش این گروه هیچ تحرکی در صحرای سینا، و یا در شهر سرت، و یا در جنوب لیبی و یا در پاکستان و افغانستان نداشت. اردن در اوایل این هفته حمله برنامه ریزی شده در آن خاک خود را خنثی کرد. داعش انتقال صحنه نبرد به سرزمین های دشمنان را اغاز کرده است.»

همانطور که «ابوبکر بغدادی» در پیامی صوتی در ماه دسامبر گفت این گروه در تلاش برای گسترش فعالیت خود در سراسر خاورمیانه و آفریقا است.

مرجع/ جماران