بحران سوریه سه بحران جدید و خطرناک تولید کرده است

از دل بحران سوریه سه بحران جدید بیرون آمده است که هر روز بر شدت آنها افزوده می شود و اگر به پایان نرسند ممکن است هر کدام از آنها باعث وقوع جنگی جدید و درگیری منطقه ای میان قدرت های کوچک و بزرگ شود.

«عبدالباری عطوان»نویسنده و تحلیلگر مشهور عرب در یادداشتی در روزنامه رأی الیوم نوشت:جنگنده های زیادی از مناطق مختلف جهان روانه سوریه شده اند و شاید تنها کشوری که تا کنون در این زیارت سهیم نشده بنگلادش است که دلایل این «زهد»دولتش در بی طرفی اش از این اقدامات جنگی را نمی دانیم.

بحران سوریه پنج سال پیش وقتی آغاز شد کاملا سوری محض بود و هدف از آن یکی بود و آن براندازی نظام «بشار اسد»رئیس جمهوری سوریه توسط مخالفانی بود که اعتراض های خود را به شکل مدنی آغاز کردند که به درگیری های مسلحانه رسید اما اکنون این بحران در حال تولید مثل بحران های منطقه ای و بین المللی است که به جنگ هایی منتهی می شوند که باعث می شود همگان بحران اصلی را فراموش کنند.

برای آنکه متهم به پنهانگاری نشویم به سه بحرانی اشاره می کنیم که در حال شدت گرفتن هستند و می تواند به برخورد های خونینی شود که پای کشورهای کوچک و بزرگ به آن باز می شود.

نخست:تنش بزرگی که میان ترکیه و آمریکا از یک سو و عراق و ایران و روسیه از سوری دیگر در حال شدت گرفتن است.این تنش پس از اعزام 300 نظامی ترک با حمایت 150 تانگ به استان «نینوا»ی عراق(موصل)به وجود آمده است.«حیدر العبادی»نخست وزیر عراق این اقدام را تحریک آمیز و نقض حاکمیت عراق دانست و به ترکیه 48 ساعت فرصت داد تا این نظامیان را از اراضی عراق خارج کند، در غیر این صورت کشورش حق دارد هر گونه واکنش ممکنی را انجام دهد از جمله روی آوردن به شورای امنیت سازمان ملل.این در حالی است که کمیسیون امنیت و دفاع پارلمان عراق به ریاست «حاکم الزاملی»خواستار بمباران نیروهای «اشغالکر»ترک شده است.

دوم:اقدام جنگنده های ائتلاف آمریکایی به بمباران پادگان نیروهای صاعقه ارتش سوریه در ریف غربی«دیرالزور»که منجر به کشته شدن سه نظامی سوری شد.همه از جمله آقای«رامی عبدالرحمن»رئیس دیده بان حقوق بشر وابسته به مخالفان سوری که آمریکایی ها و اروپایی ها از او راضی هستند، تاکید کردند که این بمباران توسط جنگنده های آمریکایی صورت گرفته است.عبدالرحمن در بیانیه ای گفت:«این نخستین بار است که نیروهای دولتی سوریه در بمباران هوایی توسط ائتلاف متحمل تلفات می شوند»اما سخنگوی این ائتلاف این اتهام ها را به طور کامل رد کرد و گفت:«در این بخش از دیرالزور حمله هوایی انجام ندادیم و چاه های نفت را در 55 کیلومتری این منطقه  بمباران کردیم.

دولت سوریه تصمیم به ارائه شکوائیه ای به شورای امنیت در اعتراض به این تجاوز که نقض حاکمیتش به شمار می رود،گرفت.اگر ائتلاف این بمباران را انجام نداده است پس کار چه کسی است؟ داعش و دیگر گروه های مسلح مخالف که هواپیما یا موشک هوا به هوا در اختیار ندارند؟مثلا «پرندگان ابابیل»این کار را کردند؟

سوم:بحران قاچاق نفت داعش و آغاز «جنگ کلامی»میان عراق و روسیه و ایران از یک سو و ترکیه از سوی دیگر.این سه کشور ترکیه را متهم به ایفای نقش اساسی در تسهیل عبور و بازاریابی نفت این گروه تروریستی می کنند.«رجب طیب اردوغان»رئیس جمهوری ترکیه و یکی از پسرانش و دامادش متهم به دست داشتن در تجارت نفت قاچاقی هستند.ورود حیدرالعبادی نخست وزیر عراق به خط متهم کردن ترکیه به قاچاق نفت داعش باعث شد که بنزین به آتش این بحران ریخته شود و آن را شعله ور کند.

دولت آمریکا هم پیمان اردوغان نیز وارد خط این بحران شده و اعلام کرد که مقدار نفت داعش که از اراضی ترکیه عبور می کند، اندک است.این اظهارنظر خودش تایید و اذعان به اتهام ترکیه در قاچاق نفت داعش است.به طوری که می توانیم این ضرب المثل را درباره آمریکا در این زمینه بگوییم: «می خواست ابرویش را درست کند،چشمش را کور کرد.»

نکته قابل توجه این است که بحران نفت داعش همزمان با بحران سازمان«اپک»شده است که نشست اخیرش در وین برای کنترل تولید نفت و صادراتش به دلیل اختلاف ایران و عربستان که در سخنان وزرایشان بازتاب پیدا کرد،شکست خورد.نتیجه آن فروپاشی دوباره بهای نفت است به طوری که بهای هر بشکه نفت به کمتر از مرز چهل دلار رسید.برخی گمانه زنی ها نیز وجود دارد که حکایت از آن دارد در صورت آغاز تولید یک میلیون بشکه اضافی توسط ایران (احیای سهمیه اش در اپک)همانطور که برنامه ریزی کرده و تزریق آن به بازارهای جهانی بهای نفت به سی دلار در هر بشکه می رسد.

گروه تروریستی داعش  به عنوان تولید کننده و صادرکننده نفت،این تحولات را که برایش بدشگون است،پیگیری می کند.در حالی که بودجه اش با کسری بزرگی به دلیل کاهش بهای نفت و حملات ائتلاف غربی و روس ها به چاه های نفتی و پالایشگاه های تحت اشغالش و انهدام کاروان های نفتکش هایش که نفت را به مناطق مختلف از جمله آنکارا و مابعد آنکارا منتقا می کنند،رو به روست. اگر وخامت اوضاع این سازمان اپک به همین شکل ادامه یابد بعید نیست که داعش از بلندپروازی اش در آینده برای پذیرش عضویتش چشم پوشی می کند.

به تمسخر می نویسم زیرا صحنه سوریه دارای معماها و «لگاریتیم»های زیادی است که فهم اش بسیار دشوار است حداقل برای ما قابل فهم نیست.نمی دانیم چه کسی چه کسی را می زند ، چه کسی با چه کسی دشمن است ، دوست کیست و دشمن کیست؟نقشه حملات به سرعت تغییر می کند و به همراه آن نقشه های ائتلاف ها و نقش های بازیگران اساسی و ثانوی نیز با هم تغییر می کند.

نمی دانیم که بحران میان ترکیه و عراق در بستر لشکرکشی زمینی ترکیه به عراق چه زمانی به پایان می رسد،همانطور که نمی دانیم بحران سرنگونی جنگنده روسی توسط ترکیه تا کی ادامه پیدا می کند ، حتی نمی دانیم که بحران قاچاق نفت داعش توسط ترکیه میان این کشور و بیشتر طرف های منطقه ای چگونه به پایان می رسد و علاوه بر آن نمی دانیم که واکنش های روسیه و سوریه به بمباران مرکز ارتش سوریه در دیرالزور توسط جنگنده های ائتلاف و شلیک 9موشک به این مرکز چگونه خواهد بود؟

آن چه می دانیم و از آن مطمئنیم این است که شدت تنش با سرعتی زیاد رو به فزونی است و خشم و غلیان زیاد در بیش از یک بحران از این سه بحران فقط منتظر یک چوب کبریت است تا کشیده شود و انفجار رخ دهد و انفجار قطعا رخ می دهد فقط اختلاف بر سر  حجم و خطرات و قربانیاش است.

مرجع/ جماران