سوء استفاده از آوارگان سوری در ترکیه

حقوق کارگران سوری در ترکیه کمتر از نصف حقوق کارگران ترک است.

  خبرگزاری رویترز در گزارشی نوشت: درحالی که ترکیه خود را برای ارائه حق اشتغال به سوری های بیشتری آماده می کند، هزاران کارفرمای ترک از کارگران سوری کار ارزان و غیرقانونی استفاده می کنند؛ اقدامی که نگرانی ها را در خصوص رفتار با اعضای آسیب پذیر بزرگترین گروه از آوارگان در جهان به دنبال دارد.

درحالی که کاهش دستمزدها، سوء استفاده از این سوری ها را نشان می دهد، برخی از این کارگران نگران هستند که درصورت تصویب قوانین جدید - که خود معضلی در خصوص احتمال ادغام سوری ها در جامعه ترکیه به شمار می آید - آنها از بازار کار اخراج شوند.

ترکیه که درحال حاضر میزبان 2.2 میلیون آواره سوری است، هفته گذشته متعهد شد در مقابل دریافت 3.2 میلیارد دلار کمک و احیا مذاکرات در خصوص پیوستن به اتحادیه اروپا، به حل بحران پناه جویان در اروپا کمک کند. هدف از دریافت این مبلغ ارتقاء سطح زندگی سوری ها و متقاعد کردن شمار بیشتری از آنها برای ادامه اسکان در ترکیه است.

آنکارا از آغاز بحران سوریه در حدود پنج سال گذشته تاکنون حدود 8.5 میلیارد دلار برای تغذیه و اسکان آوارگان سوری هزینه کرده است، اما هنوز سیاستی که مدت ها است در انتظار تصویب است تا به سوری ها مجوز قانونی کار در ترکیه را بدهد، تصویب نشده است.

یک کارشناس در مرکز مطالعات راهبردی خاورمیانه (اورسام) تخمین زده است که در حال حاضر حدود 250 هزار سوری به صورت غیرقانونی در ترکیه مشغول به کار هستند.

آلتان صاحب یک فروشگاه در استانبول، به دو کارگر سوری خود روزانه 25 لیره (8.70 دلار) دستمزد می دهد که کمتر از نصف حقوق روزانه یک کارگر ترک است.

او گفت: «کارگران سوری در مقایسه با کارگران ترک ارزانترند. در حال حاضر کارگران سوری زیادی در اینجا هستند.»

وی که به نظر می رسد از تهدید جریمه 2900 دلاری برای هر کارگر غیرقانونی هراسی نداشته باشد، گفت: « همه این موضوع را می دانند اما هیچ کس نمی خواهد آن را متوقف کند. پلیس معتقد است اگر سوری ها کاری نیابند، در خیابان ها آواره می مانند.»

تحت قوانین ترکیه آوارگان سوری «مهمان» توصیف می شوند نه پناه جو. به همین دلیل سوری هایی که به صورت غیرقانونی کار می کنند از حقوق یا حمایت حقوقی مناسب برخوردار نمی شوند. کسانی که با این آوارگان کار می کنند، می گویند اگر ترکیه می خواهد جایی باشد که سوری ها بتوانند زندگی جدیدی را در آنجا بسازند - چیزی که اتحادیه اروپا نیز امیدوار است رخ دهد - این وضع باید تغییر کند.

«آیدا بیکچی» وکیل و رئیس یکی از ان جی او های ترکیه که به آوارگان در ساحل غربی ترکیه کمک می کند، می گوید: «من معتقدم اگر مشکلات آوارگان سوری از لحاظ حقوقی حل شود و نگرانی آنها در خصوص آینده برطرف شود، فرار آنها به اروپا می تواند متوقف شود.»

تاکنون نگرانی ها در خصوص محول شدن شغل های ترک ها به سوری ها، از تصویب طرح مربوط به اشتغال قانونی آوارگان سوری ممانعت به عمل آورده است.

«فوات اوکتای» رئیس آژانس مدیریت بحران های ترکیه (آفاد) گفت: «این مسئله در حال به نتیجه رسیدن است، باید موازنه ای وجود داشته باشد تا جامعه داخلی احساس نکند که آوارگان شغل های آنها را اشغال کرده اند.»

وزارت کار ترکیه از توضیح درباره طرح ها به منظور صدور مجوز کار برای آوارگان بیشتر خودداری کرد بنابراین هنوز ساختار یا زمان صدور قانون جدید مشخص نیست.

بیکچی گفت روند صدور مجوز اشتغال اقدامی پیچیده است و هدف آن حفظ نیروی کار واجد صلاحیت در شرایطی است که عملا بسیاری از آنها به اروپا گریخته اند.

وی افزود: «یک کارفرما باید فرم 50 صفحه ای را پر کند و در آن به سوالات در خصوص هدف از انتخاب یک کارمند آواره پاسخ دهد. درحال حاضر تنها شش هزار کارگر سوری که پیش از جنگ روادید دریافت کرده بودند و درحال حاضر مجوز کار دارند، به صورت قانونی  در ترکیه کار می کنند.

بر اساس این اظهارات، مشخص است که کارفرمایان ترک به نیروی کار سوری توجه دارند و صدها هزار نفر از آنها در بازار کار غیر رسمی این کشور مشغول هستند.

در منطقه «کاگیسان» در شهر «استانبول» که آتلان در آنجا کار می کند زبان عربی از مغازه ها و فروشگاه ها شنیده می شود که نشان می دهد اکثر نیروی کار این منطقه را سوری ها تشکیل می دهند.

در استان های فقیرتر در نزدیکی مرز سوریه این مسئله به یک موضوع سیاسی جدی تر تبدیل شده است.

«اوکتای اوزتورک» عضو پارلمان ترکیه از حزب جنبش ملی راست گرا از استان «مرسین» نزدیک به مرز سوریه گفت: « ما خودمان آسایش مردم مان را از بین می بریم. مردم ما معتقدند آنها (سوری ها) شغل آنها را می دزدند و همه آنها از آینده می ترسند.»

اوزتورک در پاسخ به سوال در خصوص طرح مجوز کار برای سوری ها گفت: « این مسئله عجیبی است که نیاز مردم کشوری دیگر را برآورده کنید و به نیاز ترک ها توجهی نکنید. آنها باید به کشور خود بازگردند.»

درحالی که نگرانی هایی وجود دارد که با توجه به نرخ بیکاری بیش از 10 درصدی کارگران سوری شغل ترک ها را تصاحب کنند، «کوما اوستا» (35 ساله) از به کارگیری غیرقانونی سه سوری در رستوارن خود و پرداخت کمترین دستمزد به آنها دفاع کرد.

او گفت: « من نمی توانم کارگر ترک پیدا کنم. حتی اگر پیدا کنم هم آنها این جا را ترک می کنند و به دنبال کار در جای دیگری می گردند. کارگران سوری به شرایط راحت تر کنار می آیند. من هیچ مشکلی با آنها ندارم.»

اوستا باید به هر کارگر ترک علاوه بر بیمه، ماهیانه بیش از 1200 لیره بپردازد که این مبلغ پس از افزایش حداقل دستمزد در سال 2016 افزایش خواهد یافت. کارگران سوری 850 لیره دستمزد دارند اما در صورتی که کار آنها جنبه قانونی پیدا کند کارفرما باید حداقل دستمزد را به آنها بدهد و هزینه بیمه آنها را نیز بپردازد.

اما با این وجود برخی از سوری ها نگرانند این طرح با وجود امتیازهایی که برای آنها دارد، موجب خروج آنها از بازار کار شود.

یک کارگر سوری 23 ساله که برای اوستا کار می کند، گفت: « در صورتی که به ما مجوز کار اعطا شود، ما در ترکیه کار پیدا نخواهیم کرد.»

وی افزود: «نداشتن مجوز کار امتیازی برای ما است.»