شپش و راه‌های انتقال آن

شپش، حشره خونخوار و انگل خارجي بدن انسان است. شپش در كودكان بسيار شايع‌تر از بالغين بوده و در جنس مونث، شايع‌تر از جنس مذكر مي باشد. اين حشره در اثر تماس با فرد آلوده به شپش یا استفاده از وسایل شخصی فرد آلوده، انتقال می یابد. مختص به جامعه و يا طبقه اجتماعي خاصي نبوده و ممکن است گروه های مختلف جامعه به آن آلوده شوند.

شپش پوست را سوراخ نموده، خون را می خورد و عوارضی مانند خارش و سوزش ایجاد می نماید و به دنبال خاراندن پوست، عوارض گوناگوني مانند زرد زخم ايجاد مي گردد.

شپش سر:

 حشره اي كوچك، بدون بال و خونخوار است و در سر دیده می شود. تخم شپش رشك نام دارد. بيضي شكل، سفيد رنگ، به اندازه ته سنجاق مي باشد و به مو مي چسبد. بعضی اوقات پوسته های سفیدِ ریز مثل شوره در مو ممکن است با تخم شپش اشتباه گرفته شوند. اما باید توجه داشت که تخم شپش به قسمت ساقه مو چسبیده و به سختی جدا می شود.

رشک ها بیشتر در ناحیه گیجگاهی، بالای گوش ها و پشت گردن دیده می شوند و برای جدا کردن آن ها از موی سر، استفاده از شانه دندانه ریز توصیه می گردد .

راههای انتقال شپش سر:

عمدتاً در اثر تماس با فرد آلوده و يا تماس با اشياء آلوده نظير حوله، شانه، برس سر، كلاه،‌ روسري،‌ متكا و لباس هاي خواب و ... كه به طور مشترك مورد استفاده قرار بگيرند و يا اين كه در يك جا به روي هم قرار داده شوند صورت مي گيرد. همچنین به وسيله صندلي هاي سالن هاي اجتماعات،‌ كلاس ها، وسائل نقليه عمومي و كمدهاي لباس حمام هاي عمومي، استخرها و ... نیز قابل انتقال است.

عوارض آلودگي به شپش:

·     خارش شديد پوست

·     پوسته پوسته شدن و ضخيم شدن پوست در اثر خاراندن زياد

·     بروز عفونت هاي ثانويه

 مهمترين عارضه شپش، خارش شدید مي باشد كه فرد را كلافه،‌ خسته، پريشان و بي خواب می سازد و همين امرمي تواند يكي از علل افت تحصيلي در دانش آموزان باشد.

درمان شپش سر:

شستشوي مرتب سر با صابون و شامپو و آب گرم تعداد شپش هاي بالغ را كاهش مي دهد . فرآورده پرمترين 1% به عنوان داروي انتخابي درمان توصيه شده است و به صورت شامپو، محلول سرشوي،‌ پودر، لوسيون و‌كرم در بازار موجود است.

نحوه استفاده از شامپوي پرمترين: همانند شامپوی معمولی شامپوی پرمترین 1%را به مویخشک مالیده،كاملاً كف سر و ساقه موها به شامپو آغشته و ماساژ داده شود(مو نباید مرطوب یا خیس باشد). پس از مدت 10 دقیقه با آب فراوان شسته شود. توصیه می شود ده روز بعد حتما درمان تکرار شود.

نکته:

استفاده از شامپوی پرمترین در زنان باردار، مادران شیرده و کودکان زیر 2 سال با مشورت پزشک انجام شود.

لازم است به روش زير نسبت به جدا كردن رشك ها از مواقدام گردد:

موها را ابتدا با حوله اي مرطوب و آغشته به سركه به مدت 30 دقيقه مرطوب نمائيد سپس با شانه دندانه ريز آغشته به سركه موهاي سر را شانه نمائيد به اين ترتيب رشك ها از موها جدا خواهند شد.

توصيه هاي بهداشتي مهم براي مبارزه با آلودگي به شپش:

·     رعايت بهداشت فردي مهمترين و موثرترین راه پيشگيري از آلودگي به شپش  می باشد.

·     استحمام مرتب و منظم، شانه كردن موهاي سر در روز به دفعات زیاد.

·     تميز كردن و شستشوي منظم برس و شانه و لباس ها، روسري و كلاه و ديگر وسايل شخصی.

·     پرهيز از تماس لوازم شخصي و لباس هاي افراد آلوده و عدم استفاده از كلاه و شانه و برس ديگران.

استفاده از محلول سركه و آب به ميزان (نصف آب –نصف سرکه) و شانه دندانه ريز چوبي يا فلزي براي از بين بردن تخم شپش(رشك) توصیه می شود.

تـوجه: در صورت مشکوک شدن به رشک به نزدیکترین مرکز بهداشتی درمانی مراجعه نمایید.