نکاتی در باب سهم‌الارث زن نسبت به مرد

یک حقوقدان گفت: در زمان‌های قدیم و در بیشتر جوامع، زن از ارث محروم بوده و اسلام بوده که پس از ظهور، به زنان حق ارث بردن داده شده است.

سید محمدصادق آل‌محمد، وکیل پایه یک دادگستری اظهار کرد: قانون مدنی ایران، مقررات مربوط به ارث را مانند بسیاری از مقررات دیگر از حقوق امامیه اقتباس نموده و کتب فقها را سرمشق قرار داده است.

وی افزود: در مبحث اول فصل ششم از باب دوم، قسمت چهارم قانون مدنی، سهم‌الارث طبقه اول، طبق مواد 906 تا 915 معین و مقرر شده است.

این حقوقدان ادامه داد: ماده 907 قانون مدنی صراحت دارد که اگر متوفی، ابوین نداشته و یک یا چند نفر اولاد داشته باشد، ماترک به این ترتیب تقسیم می شود که اگر فرزند منحصر به یکی باشد، (خواه پسر یا دختر) تمام ماترک به او خواهد رسید. اما در صورت متعدد بودن اولاد (همه پسر یا همه دختر باشند) ماترک بین آنها به سویه تقسیم می‌شود. ولی اگر اولاد متعدد باشند و بعضی از آنها دختر و برخی پسر، در این حالت پسر دو برابر دختر ارث می‌برد.

این وکیل پایه یک دادگستری با اشاره به چرایی نصف بودن ارث بودن زن نسبت به مرد تصریح کرد: این موضوع همیشه بحث‌برانگیز بوده و برخی معتقد بوده‌اند یا هستند که این مساله تبعیض است و نباید چنین تفاوتی در تقسیم ارث وجود داشته باشد.

آل‌محمد اظهار کرد: در زمان‌های قدیم و در بیشتر جوامع، زن از ارث محروم بوده و این اسلام بوده که پس از ظهور به زنان حق بردن ارث داد.

وی تصریح کرد: در جوامعی که حقی برای زنان در بردن ارث قائل نمی‌شدند، علت اصلی آن را عدم خارج شدن ثروت از محیط خانواده دانسته‌اند زیرا بالاخره دختر ازدواج خواهد کرد و به خانواده دیگری وابسته خواهد شد.

عضو هیات مدیره کانون وکلای دادگستری خوزستان گفت: از نظر بسیاری از ملل قدیم، میراث تنها حق مردان و فرزندان ذکور است. در عربستان زمان جاهلیت و قبل از اسلام نیز دختران لایق ارث بردن نبودند و اعتقاد داشتند آن کسی که نمی‌تواند شمشیر بکشد و از قبیله دفاع کند نباید هم به وی ارث تعلق بگیرد و تنها پسران و در نبود آنها برادران و یا مردان فامیل می‌توانند وارث متوفی باشند.

این حقوقدان اضافه نمود : در قوانین قبیله مانو  پس از مرگ پدر، کلیه ماترک به فرزندان ذکورش تعلق می‌گرفت  و برخی از مورخین نیز در این زمینه نوشته‌اند که تا چندی پیش در حقوق انگلستان نیز تمامی ماترک پدر، تنها به پسر بزرگ او منتقل می‌شده و این فرزند، تنها وارث پدر بوده است اما مقررات اسلام این حق را به زنان داد که در ارث سهیم باشند.

این وکیل پایه یک دادگستری با اشاره به گفته‌های استاد شهید مطهری در کتاب نظام حقوق زن در اسلام در باب ارث بیان کرد: امام صادق(ع) در پاسخ به افرادی که به این شیوه تقسیم ارث و سهم الارث دختران  معترض بودند و اعتقاد داشتند زنان نباید نصف مردان ارث ببرند فرموده است "نصف بردن دختران نسبت به پسران برای این است که اسلام، سربازی را از دوش دختر برداشته و مهر و نفقه را به نفع آن بر عهده مرد قرار داده است." همجینن در بعضی جنایات غیرعمدی که خویشاوند جانی باید دیه بپردازند، زنان از پرداخت آن معاف شده‌اند.

آل‌محمد اظهار کرد: حال باید دید آیا مقتضیات زمان این امکان را برای فقها و بزرگان دین جهت تغییر در مقررات ارث از لحاظ شرعی فراهم می آورد یا خیر؟