جابجایی مدیران بومی با غیر بومی و جایگاه مدیریت کارآمد؟!

خوزنیوز / مهرداد معماری: چندی است مباحثی در گوشه و کنار مطرح می باشد که آیا مدیران بومی نسبت به مدیران غیر بومی ارجحیت دارند یا نه؟ گرچه بومی بودن دلیلی بر ارجحیت نمی تواند باشد اما پارامترهایی در این میان جلب توجه می نمایند که پرداختن به آن ها پاسخ به پرسش مطرح شده را با اما و اگر هایی همراه می سازد. برای ورود به این فرضیه بهتر می دانم که مثالی بزنم. فرض بفرمایید مدیر اداره الف بومی منطقه باشد و آشنایی کامل با آداب و رسوم و خصوصیات و ویژگی های محل داشته باشد. حال با این فرض ؛ نمی توان انتظار داشت که ایشان در انجام کارها و امور محوله دلسوزانه تر وارد ماجرا بشود و در ارائه راه کارها برای پیشبرد اهداف اداره متبوع با دیدی وسیع تر و نگاهی مدبرانه تر وارد عمل بشود؟ حال با همین فرض ؛ آیا این احتمال وجود ندارد که ایشان درگیر مطالبات فامیلی و قومیتی گردد و بناچار تن به دستورات غیر قانونی بدهد؟

البته این صرفا یک فرض می باشد اما از آن جایی که برای بهبود امور و مدیریت امور نمی توان صد در صد تلاش خالصانه و به دور از حاشیه را در نظر گرفت آیا می توان نکته ی منفی موجود در فرضیه ی استفاده از مدیر بومی را – با فرض احتمال داده شده – را نادیده گرفت؟ شما در سبک سنگین کردن امور ؛ به کدامیک رای می دهید؟

باید توجه داشت که فاکتور آشنایی مدیر بومی با منطقه ؛ شاخص بسیار مهم و تعیین کننده ای است . شما اگر برای اولین بار به شهری قدم بگذارید برای آن که به چم و خم آن شهر و نام و تاریخچه ی محله ها و سرمایه های انسانی آن شهر آشنا بشوید لااقل زمان زیادی نیاز دارید که قطعا  تا بدست آوردن آن اطلاعات ارزشمند ؛ بازنده ی مدیریتی خود شما هستید.در همین باره مثالی ملموس می زنم.فرض کنید در مدرسه ای مشغول به تدریس هستید و قرار باشد مدیر جدیدی به مدرسه ی شما بیاید. شما نگران خواهید شد که آیا با اخلاق و شیوه های مدیریتی او همسو خواهید شد یا نه ؟ و یا برعکس ؛ مدیر جدید می تواند در اسرع وقت با ویژگی های نیروی انسانی شاغل در آن مرکز آموزشی و محیط آموزشگاه و دانش آموزان و اولیا آن ها خود را وفق بدهد؟ به نظر می رسد پاسخ شما با شک و تردید همراه می باشد اما اگر مدیر جدید از بین همکارانتان در همام مدرسه انتخاب بشود قطعا هم شما با مشکلات و تردیدهایی جدی روبرو هستید و هم او.

مثال هایی که گفته شد از این خاطر بود که از گوشه و کنار خبرهایی شنیده می شود که عده ای بانفوذ در صدد آن می باشند تا مدیران باسابقه و بومی را با مدیرانی غیر بومی معاوضه نمایند. گرچه این شنیده ها صرفا شایعه هستند اما نکاتی مورد توجه می باشند که بدان ها اشاره خواهم کرد.

یکم : تودیع با هر مدیر در کشور ما تابع یک سری ارتباطات و گفتمان های چند طرفه است که معمولا در این روش ؛ استفاده از خرد جمعی توصیه می شود. متاسفانه طی سال های پیش رویه ی جدیدی وارد این پروسه شده که عبارت است از نوعی معامله که در قبال عزل و یا نصب مدیر ؛ شرط به امری دیگر می شود.بدین معنا که فلان فرد تصمیم گیرنده به مدیر بالا دستی فشار می آورد که در قبال عزل فلان مدیر پایین دستی و نصب فلان فرد مورد نظر ؛ تلاش می شود که جایگاه شما تقویت بشود. بی شک در چنین بازی خطرناکی ؛ عده ای  تحت عنوان مدیر در جایگاه هایی تکیه می زنند که به هیچ عنوان صلاحیت نداشته و نتیجه هدر رفت بخش اعظمی از بودجه و اعتبارات قابل جذب می باشد. توجه داشته باشید وقتی استاندار خوزستان و یا فرمانداران در جلسات از مدیران استانی و شهرستانی گلایه می کنند که چرا در موعد مقرر اطلاعات و آمار بودجه ای و نیازسنجی اعتباری خود را تسلیم ننموده اید بدان معنا و مفهوم است که یا کارتان را بلد نیستید و یا توانایی برنامه ریزی آینده نگر را ندارید. پر واضح است که برنامه ریزی و آینده نگری اساس کار مدیریت است و اتفاقا این مهم از آموزه های دینی و توصیه های اکید حضرت امیر (ع) به فرمانداران و کارگزارانش می باشد. بنابراین کم کاری و یا بی توجهی به این امر نشان از نالایقی مدیر مزبور می دهد.

دوم : کارنامه ی هر مدیر ؛ تابع یک سری شاخصه ها و مولفه هایی است که در نظام ارزشیابی مدیران مورد توجه قرار گرفته و کاملا مکتوب است. مدیر موفق کسی است که گزارش کارش با واقعیات تطابق داشته باشد . مدیر در ارائه گزارشات خود نیازمند مستنداتی است که در نظام هدفمند ارزشیابی به تفکیک امتیاز موجود بوده و امکان دخل و تصرف بر خلاف واقع در آن محدود و تقریبا غیرممکن است. اگر مدیری در ارائه مستندات و مدارک حسن انجام وظایف محوله ؛ بی بضاعت باشد قطعا امتیاز لازم را دریافت نخواهد کرد. یکی از مولفه های پر اهمیت در امر ارزشیابی مدیران ؛ توجه به دیدگاه ارباب رجوع و میزان رضایتمندی از عملکرد وی  و دستگاه ذیربط می باشد.

سوم : نظام مدیریتی در هر شهر بسان مجموعه ای است که در یک ساعت رومیزی دیده می شود.این بدان معناست که هر کدام از مدیران در حوزه ی شهرستان – حتما در مراتب بالاتر و گسترده تر نیز به همین شکل است – می بایست خود را عضوی از یک مجموعه بدانند و در برنامه ریزی های خود به این مهم توجه خاص داشته باشند در غیر این صورت ما با نظام مدیریتی کدخدامنشانه ای روبرو خواهیم بود که هر کدام خر مراد خویش می رانند و کاری به دیگری ندارند. نتیجه ی این وضع آن می شود که در حل یک معما هر کدام دیگری را مسوول  دانسته و توپ را به درون زمین دیگری شوت می کند. آیا این وضعیت برایتان آشنا نیست؟ از سویی دیگر مدیر ؛ باید که وقت بیشتری نسبت به کارمندانش در جهت  گره افکنی ها و رشد و توسعه در حوزه ی کاری خود بگذارد. چگونه ممکن است مدیری غیر بومی که دغدغه ی دلتنگی اقوام و خویشان خود را دارد ؛ تمام توان فکری اش در محل خدمتش باشد؟

چهارم : انتظار می رود که نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی  در حوزه ی انتخابیه ی خود به منظور برخورداری  حوزه ی استحفاظی خود بیشترین حساسیت در قبال عزل و نصب ها داشته باشند از این رو معمولا رسم بر آن است که نمایندگان  به عنوان طرف مشورت  قرار می گیرند که این رویه بسیار مناسب و کارساز است .